Hellodox on Facebook Hellodox on Facebook Hellodox on linkedin Hellodox on whatsup Hellodox on Twitter
Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.
Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care

An upper endoscopy is a procedure used to visually examine your upper digestive system with a tiny camera on the end of a long, flexible tube. A specialist in diseases of the digestive system (gastroenterologist) uses an endoscopy to diagnose and, sometimes, treat conditions that affect the esophagus, stomach and beginning of the small intestine (duodenum).

The medical term for an upper endoscopy is esophagogastroduodenoscopy. You may have an upper endoscopy done in your doctor's office, an outpatient surgery center or a hospital.

Why it's done
An upper endoscopy is used to diagnose and, sometimes, treat conditions that affect the upper part of your digestive system, including the esophagus, stomach and beginning of the small intestine (duodenum).

Your doctor may recommend an endoscopy procedure to:

Investigate signs and symptoms. An endoscopy may help your doctor determine what's causing digestive signs and symptoms, such as nausea, vomiting, abdominal pain, difficulty swallowing and gastrointestinal bleeding.
Diagnose. Your doctor may use an endoscopy to collect tissue samples (biopsy) to test for diseases and conditions, such as anemia, bleeding, inflammation, diarrhea or cancers of the digestive system.
Treat. Your doctor can pass special tools through the endoscope to treat problems in your digestive system, such as widening a narrow esophagus, clipping off a polyp or removing a foreign object.
An endoscopy is sometimes combined with other procedures, such as an ultrasound. An ultrasound probe may be attached to the endoscope to create specialized images of the wall of your esophagus or stomach. An endoscopic ultrasound may also help your doctor create images of hard-to-reach organs, such as your pancreas. Newer endoscopes use high-definition video to provide clearer images.

Many endoscopes have technology called narrow band imaging, which uses special light to help doctors better detect precancerous conditions, such as Barrett's esophagus.

An endoscopy is a very safe procedure. Rare complications include:

Bleeding. Your risk of bleeding complications after an endoscopy is increased if the procedure involves removing a piece of tissue for testing (biopsy) or treating a digestive system problem. In rare cases, such bleeding may require a blood transfusion.
Infection. Most endoscopies consist of an examination and biopsy, and risk of infection is low. The risk of infection increases when additional procedures are performed as part of your endoscopy. Most infections are minor and can be treated with antibiotics. Your doctor may give you preventive antibiotics before your procedure if you are at higher risk of infection.
Tearing of the gastrointestinal tract. A tear in your esophagus or another part of your upper digestive tract may require hospitalization, and sometimes surgery to repair it. The risk of this complication is very low, but it increases if additional procedures, such as dilation to widen your esophagus, are performed.
Reaction to sedation. Prior to your upper endoscopy, you'll likely be given sedation so that you'll be better able to tolerate the procedure. The type of sedation varies, and adverse reactions are possible, but rare. You will be monitored closely during the procedure to reduce the risk of serious reaction.
You can reduce your risk of complications by carefully following your doctor's instructions for preparing for an endoscopy, such as fasting and stopping certain medications.

Signs and symptoms that could indicate a complication
Signs and symptoms to watch for after your endoscopy include:

Chest pain
Shortness of breath
Bloody, black or very dark colored stool
Difficulty swallowing
Severe or persistent abdominal pain
Vomiting, especially if your vomit is bloody or looks like coffee grounds
Call your doctor immediately or go to an emergency room if you experience any of these signs or symptoms.

How you prepare
Your doctor will give you specific instructions to prepare for your endoscopy.

Food and medications
You will need to stop drinking and eating up to eight hours before your endoscopy to ensure your stomach is empty for the procedure.

Tell your doctor about all the medications and supplements you're taking before your endoscopy. If you take certain blood-thinning medications, your doctor may recommend that you stop taking them in the days before your endoscopy. Blood thinners may increase your risk of bleeding if certain procedures are performed during the endoscopy.

If you have chronic conditions, such as diabetes, heart disease or high blood pressure, your doctor will give you specific instructions regarding your medications.

Other precautions
Most people undergoing an upper endoscopy will receive a sedative to relax them and make them more comfortable during the procedure. You may feel mentally alert, but your memory, reaction times and judgment may be impaired. Plan on allowing 24 hours for the sedative to wear off. Afterward, you may resume your normal activities. Arrange for someone to drive you home after the procedure. You may also need to take the day off from work.

What you can expect
Before the procedure
Before your upper endoscopy procedure, you'll be asked to lie down on a table on your back or on your side. Monitors may be attached to your body to allow your health care team to keep tabs on your breathing, blood pressure and heart rate.

At this time, you may receive a sedative medication. This medication, given through a vein in your forearm, helps you relax during the endoscopy.

Your doctor may also spray an anesthetic in your mouth, which will numb your throat in preparation for insertion of the long, flexible tube (endoscope). You may be asked to wear a plastic mouth guard to hold your mouth open.

During the procedure
Your doctor will then insert the endoscope in your mouth. He or she may ask you to swallow as the scope passes down your throat. You may feel some pressure in your throat, but you generally shouldn't feel pain.

You can't talk after the endoscope passes down your throat, though you can make noises. The endoscope doesn't interfere with your breathing.

As your doctor passes the endoscope down your esophagus:

A tiny camera at the tip transmits images to a video monitor in the exam room. Your doctor watches this monitor to look for abnormalities in your upper digestive tract. If abnormalities are found in your digestive tract, your doctor may record images for later examination.
Gentle air pressure may be fed into your esophagus to inflate your digestive tract. This allows the endoscope to move freely. And it allows your doctor to more easily examine the folds of your digestive tract. You may feel pressure or fullness from the added air.
Your doctor will pass special surgical tools through the endoscope to collect a tissue sample or remove a polyp. Your doctor watches the video monitor to guide the tools.
When your doctor has finished the exam, the endoscope is slowly retracted through your mouth. An endoscopy typically takes 15 to 30 minutes, depending on your situation.

After the procedure
You'll be taken to a recovery area to sit or lie quietly after your endoscopy. You may stay for an hour or so. This allows your health care team to monitor you as the sedative begins to wear off.

Once you're at home, you may experience some mildly uncomfortable signs and symptoms after endoscopy, such as:

Bloating and gas
Sore throat
These signs and symptoms will improve with time. If you're concerned or quite uncomfortable, call your doctor.

Take it easy for the rest of the day after your endoscopy. After receiving a sedative, you may feel alert, but your reaction times are affected and judgment is impaired.

एन्डोस्कोपी – दुर्बिणीद्वारे तपासणी व उपचार :

‘एन्डोस्कोपी’ हा शब्द सगळ्यांना सध्या खूप परिचित झालेला आहे. एखादी रक्त तपासणी करण्यासाठी जावे इतक्या सहजतेने लोक एन्डोस्कोपी करायला जात असतात. काही वर्षांपूर्वी एन्डोस्कोपी ऑपरेशन थिएटरमध्ये जाऊन, भूल देऊन, एन्डोस्कोपीची जाड नळी तोंडात घालून घेणे हे अनेकांना अगदी नकोसं वाटत असते. परंतु हल्ली नवीन तंत्रज्ञानामुळे बारीक नळीमुळे, पूर्ण भूल न देता हा तपास होतो.

ही एन्डोस्कोपी काय असते व तिचा उपयोग आपल्या पचनसंस्थेचे, पचनमार्गातील विकारांचे निदान करण्यासाठी कसा करता येतो ते आपण जाणून घेऊ या. एंडोस – म्हणजे आतील व स्कोपी–म्हणजे पाहणे. आपल्या डोळ्यांना अनेक मर्यादा असतात. अति दूर अंतराळात बघणे जसे आपल्याला शक्य नसते, त्याप्रमाणे आपल्या स्वत:च्या शरीरात डोकावणे, बघणे हे काही वर्षांपूर्वी शक्य नव्हते, पण विविध दुर्बिणीचा शोध लागला आणि सर्वच चित्र बदलले. एन्डोस्कोपी म्हणजे शरीराच्या आतील भाग जे डोळ्यांना दिसू शकत नाहीत ते नळीद्वारे आतपर्यंत जाऊन पाहणे. आपल्या पचनमार्गात काही बिघाड झाला असेल तर सोनोग्राफी, सिटीस्कॅन, एमआरआय तपास पण अनेकदा तोकडे पडतात. अशा वेळेला या मार्गाच्या दोन्ही द्वाराकडून म्हणजे तोंड व गुदद्वार यातून नळी आत घालून कॅमेऱ्याद्वारे दुर्बिणीद्वारे पचननलिकेच्या आत जाऊन चक्क ‘आँखों देखा हाल’ मिळू शकतो.
आता दुर्बिणीद्वारे केवळ डोकावणेच शक्य आहे असे नाही तर बरोबर कॅमेरा, दुर्बीण असल्याने शरीराच्या आतील भागातील छायाचित्र घेणे, काही आजारांचे उपचारदेखील याप्रकारे देता येते. यामुळे अनेक आजारांचे निदान करता येते, तपासासाठी बायोप्सी (म्हणजे तुकडा) काढून घेता येतो. तपासाबरोबरच विविध उपाययोजना करणे व बऱ्याच लहान मोठय़ा शस्त्रक्रिया पोट न फाडता करणे सहज शक्य झाले आहे.
एखाद्या व्यक्तीच्या सारखे पोटात दुखत असेल किंवा उलटीतून वा शौचातून रक्त पडत असेल तर त्यानुसार तोंडातून वा गुदद्वारातून ही दुर्बीण आत घातली जाते. या दुर्बिणीच्या टोकाला दिवे असतात, ज्यामुळे प्रकाशकिरण आत जाऊन लख्ख उजेड पडतो व सर्व व्यवस्थित दिसते. या लाईटमध्ये अजिबात उष्णता नसते, शिवाय या दुर्बिणीमध्ये कॅमेऱ्याची सोय असते –त्यामुळे आत दिसणाऱ्या विविध गोष्टी व्हीडिओच्या साहाय्याने तसेच टीव्ही किंवा मोठय़ा पडद्यावर पाहता येतात व योग्य निदान करता येते. हल्ली प्रगत तंत्रामुळे शरीरातील अवयवांच्या प्रतिमा मोठय़ा दिसतात व त्यामुळे निदान करणे सोपे होते. या दुर्बिणीची नळी इतकी लवचीक असते की पचनमार्गातील विविध पोकळ्यांतून ही कशीही वळते व विविध अवयवाचे निरीक्षण व त्यानुसार उपाययोजना या दुर्बिणीद्वारे करता येतात. दुर्बीण घालून तपास वा उपाययोजना हे साधारण तासाभराचे काम असते. यासाठी हॉस्पिटलमध्ये बहुधा अ‍ॅडमिट व्हायला लागत नाही.

एन्डोस्कोपी केव्हा करावी लागते?
- विशिष्ट आजाराचे निदान करण्यासाठी
- काही उपाययोजना म्हणजे उपचारांसाठी
- शस्त्रक्रियेसाठी (एंडोस्कोपिक वा लॅप्रोस्कॉपीक सर्जरी करता)

रोगनिदानासाठी एन्डोस्कोपीचा उपयोग :
- आतील विकृत किंवा आजारी अवयवांचे फोटो काढण्यासाठी व त्या आजाराचे निदान करण्यासाठी.
- शरीरातील विकृतीची व रक्तस्रावाची जागा समजण्यासाठी
- काही आतील भागांची सोनोग्राफी तपासणी करण्यासाठी.
- विकृत अवयवाचा छोटा तुकडा काढून त्याचे विविध तपास करण्यासाठी.

जठराची एन्डोस्कोपी (अप्पर जि आई इंडोस्कॉपी):ही तोंडातून नळी घालून अन्ननलिका, जठर अगदी लहान आतडय़ांपर्यंत (सुरुवातीचा भाग) आत जाऊन डोळ्यांनी ते ते अवयव तपासता येतात. कोलोनोस्कोपी (कोलोनोस्कोपी):वरीलप्रमाणेच खालून म्हणजे संडासच्या जागेतून गुदद्वारातून नळी आत घालून संपूर्ण मोठय़ा आतडय़ाची तपासणी चक्क आपल्या डोळ्यांनी करता येते. याला कोलोनोस्कोपी म्हणतात. यामुळे या आतडय़ाला असलेला त्रास, आजार याचे निदान करता येते. त्याचे फोटो काढता येतात, तिथल्या आजारसदृश भागाची बायोप्सी (छोटासा तुकडा काढून घेण्याची क्रिया)करता येते.

एन्डोस्कोपीपूर्वी काय तयारी करावी?
- तपासापूर्वी सहा तास काहीही खाऊ नये.
- रुग्ण काय औषधांवर आहे हे पाहून त्याप्रमाणे त्याची औषध समायोजित करून घ्यावीत.
- ब्लडप्रेशर, मधुमेह व इतर काही आजार आहेत काय हे जाणून घ्यावे.
- कुठल्या औषधाची अ‍ॅलर्जी आहे का हे डॉक्टरांना सांगावे.
- कधी कधी एन्डोस्कोपीपूर्वी प्रतिजैविके देण्याची गरज असते, तशी ती औषधे द्यावीत.
- कोलोनोस्कोपीपूर्वी रेचके/औषधे देऊन पोट साफ केले जाते.

जठराच्या एन्डोस्कोपीची प्रक्रिया कशी असते?
प्रथम घशात बधीर करणारा स्प्रे मारून घसा बधीर करून एन्डोस्कोपी लवचीक नळी तोंडामध्ये घातली जाते. काही जणांना झोपेचे इंजेक्शन देणे जरुरीचे असते. नंतर रुग्णाला कुशीवर झोपवतात व तोंडामधून आत ही नळी घातली जाते. ही नळी लवचीक असल्याने आरामात पुढे पुढे जाते. यामुळे श्वसनाला काहीही त्रास होत नाही. काही जणांना थोडेसे अस्वस्थही वाटू शकते. दहा ते १५ मिनिटांमध्ये ही नळी आत जाऊन हवे ते सर्व काही तपासले जाते. या तपासणीच्या वेळी तुकडा काढून तपासणे शक्य असते परंतु त्यासाठी मात्र सौम्य झोपेचे इंजेक्शन देणे जरुरीचे ठरते. एन्डोस्कोपी केल्यानंतर कधी कधी घसा थोडावेळ दुखत राहतो, पण यात काळजी वाटण्यासारखे काही नसते. केव्हा केव्हा पोटात हवा शिरल्याने पोट फुगल्यासारखे वाटते, जे नंतर हळूहळू कमी होते. झोपेचे इंजेक्शन जर दिले गेले असेल तर दोन-तीन तास हॉस्पिटलमध्ये राहायला लागते.

एन्डोस्कोपीनंतर काही कॉम्प्लिकेशन्स होऊ शकतात का?
- सहसा काही गुंतागुंत होत नाही, पण जर बायोप्सी साठी तुकडा काढून घेतला असेल तर त्या जागेतून रक्तस्राव होऊ शकतो, जो काही वेळानंतर थांबतो. यासाठी काही औषधोपचाराची गरज नसते.
- केव्हा केव्हा झोपेच्या इंजेक्शनची रिअ‍ॅक्शन होऊ शकते.
- क्वचितच पचनमार्गाला इजा होऊ शकते, म्हणून जर या एन्डोस्कोपीनंतर गिळायला त्रास होऊ लागला किंवा घसा, पोट, छाती दुखू लागली तर मात्र लगेच डॉक्टरांना दाखवणे गरजेचे आहे.

Dr. Akshay Choudhari
Dr. Akshay Choudhari
MS/MD - Ayurveda, Ayurveda Infertility Specialist, 2 yrs, Pune
Dr. Vrushali Sarode
Dr. Vrushali Sarode
BHMS, Homeopath Psychotherapist, 5 yrs, Pune
Dr. Ramit Kamate
Dr. Ramit Kamate
MBBS, Infertility Specialist In Vitro Fertilization Specialist, 1 yrs, Pune
Dr. Manoj Deshpande
Dr. Manoj Deshpande
MS/MD - Ayurveda, Ayurveda Family Physician, 3 yrs, Pune
Dr. Manisha Garud
Dr. Manisha Garud
BDS, Dental Surgeon Dentist, Pune