Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.

मुंबई : माती म्हणजे अनेक मिनरल्स आणि पोषकघटकांचा खजिना आहे. आपल्याकडे पूर्वी मातीच्या मडक्यातून पाणी प्यायची सवय होती आणि कालांतराने तीच आपली परंपरा बनली.परंतु, आपल्या या परंपरेमागे काही ज्ञान आहे का ? त्याचे काही फायदे आहेत का ? जाणून घेऊया मातीच्या माठातून पाणी पिण्याचे त्यांनी सांगितलेले फायदे.

नैसर्गिक थंडावा:
लहान लहान छिद्र (सच्छिद्र) असलेल्या मातीच्या माठात पाणी नैसर्गिकरित्या थंड होण्यास मदत होते. उन्हाळ्यात खूप वेळ लोड शेडींग असते किंवा अनेकदा वीजपुरवठा स्थगित होतो. अशावेळी तुमची तहान भागवण्यासाठी तुम्ही फ्रिजमधील थंड पाण्यावर अवलंबून राहू शकत नाही. त्यामुळे माठात पाणी भरून ठेवणे स्वस्त आणि पर्यावरण पूरक आहे.

मातीचे गुणधर्म:
माठ बनवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मातीत मुबलक मिनरल्स आणि इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक ऊर्जा असते. त्यामुळे मातीच्या माठात पाणी ठेवल्याने मातीतील हे गुणधर्म पाण्यात मिसळतात. परिणामी त्या पाण्याने तुमच्या शरीराला फायदाच होतो.

माती नैसर्गिकरित्या अल्कलाईन:
शरीरातील अॅसिडिक वातावरणामुळे अनेक आजारांना आमंत्रण मिळते. म्हणून जर तुमचं शरीराच्या आतील वातावरण अॅसिडिक असण्यापेक्षा अल्कलाईन असेल तर तुमचे आरोग्य उत्तम राहील. माती ही नैसर्गिकरित्या अल्कलाईन असते. त्यामुळे मातीच्या माठात ठेवलेल्या पाण्यात मातीचे गुणधर्म मिसळून ते अल्कलाईन होते.

कोणतेही हानिकारक केमिकल्स नाहीत:
अधिकतर प्लॉस्टिकच्या बाटल्यांमध्ये BPA नावाचे टॉक्सिक केमिकल असते. जे आरोग्याला धोकादायक असतात. म्हणून मातीच्या माठात पाणी ठेवणे अधिक आरोग्यदायी आहे. कारण त्यामुळे पाण्यात मातीचे गुणधर्म मिसळून ते अधिक आरोग्यदायी बनते. तसंच पाणी दूषित होत नाही.

मेटॅबॉलिझम सुधारते:
मातीचा माठ वापरण्याचा अजून एक आरोग्यदायी फायदा म्हणजे त्यामुळे मेटॅबॉलिझम सुधारते.

उष्माघाताला आळा बसतो:
उन्हाळ्यात सामान्यपणे होणाऱ्या उष्माघाताला आळा घालण्यासाठी मातीच्या माठातले पाणी प्या.

घशासाठी चांगले असते:
सर्दी, खोकला झाल्यावर आणि अस्थमा असणाऱ्यांना फ्रिजमधील थंड पाणी न पिण्याचा सल्ला दिला जातो. परंतु, माठातील थंडगार पाणी तुम्ही पिऊ शकता. कारण ते पाणी घशासाठी चांगले असते.

योग्य मातीचे मडके (माठ) कसे निवडावे ?
घरासाठी मातीचा माठ विकत घेताना शक्यतो तो हाताने बनवलेला असावा असे पहा. तसंच mica particles युक्त माठ घ्या. त्याला micaceous म्हणतात. Mica हे नैसर्गिक इन्सलेटर असते. त्यामुळे पाणी खूप वेळपर्यंत थंड राहण्यास मदत होते.

जेवणात भले आपण कितीही सकस पदार्थांचा समावेश करत असू पण, तरीही जेवणातून शरीरास अपायकारक घटक आपल्या पोटात जात असल्याची बाब समोर आली आहे. आपल्या प्रत्येक जेवणातून प्लास्टिकचे सुमारे १०० अत्यंत सुक्ष्म कण पोटात जात असल्याचं यूकेतील हेरॉयट-वॉट विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांनी एका संशोधनांत सिद्ध केलं आहे. दर वीस मिनिटाला हे घटक अन्नातून किंवा श्वासावाटे आपल्या शरीरात जात असल्याचं या संशोधनातून म्हटलं आहे.

यासाठी विद्यापीठातील चमूने काही घरातील जेवणाच्या ताटांचं निरिक्षण केलं. या ताटांवर त्यांना प्लॅस्टिकचे लहान कण आढळून आले. दर वीस मिनिटांनी जेवणाच्या ताटावर प्लॅस्टिकचे छोटे छोटे कण जमा होतात. त्याच ताटांतून आपण जेवतो. त्यातूनच हे प्लॅस्टिकचे लहान कण आपल्या पोटात जातात असं शास्त्रज्ञ टेड हेन्री यांनी सांगितले. विचार करायचा झाला तर प्रत्येक जेवणासोबत प्लॅस्टिकचे सरासरी ११४ कण पोटात जातात असं यातून समोर आलं आहे. वेगवेगळ्या माध्यमातून प्लॅस्टिकचे छोटे कण घरात प्रवेश करतात. अनेकदा कपडे, घरातील कार्पेट किंवा फर्निचरवर हे कण असतात. काहीवेळा धूळीसोबत हे कण घरात येऊ शकतात अशी शक्यता शास्त्रज्ञांनी वर्तवली आहे. या संशोधनानुसार वर्षाकाठी प्रत्येक माणसाच्या शरीरात १४ ते ७० हजार प्लॅस्टिकचे कण जमा होतात.

चुकीच्या जीवनशैलीमुळे सध्या बहुतांश जणांना आरोग्याच्या समस्यांना तोंड द्यावे लागते. यापैकी पोटाचा वाढता घेर किंवा लठ्ठपणा हा अनेकांसाठी चिंतेचा विषय आहे. पुरूष आणि महिला दोघांसाठी महत्त्वाची समस्या असणाऱ्या या लठ्ठपणावर मात करण्यासाठी मग वेगवेगळे उपाय अवलंबले जातात. आहारात केलेले बदल, जिमला जाणे, बाजारात मिळणारी सप्लिमेंटस वापरणे असे उपाय अवलंबले जातात. पण जीवनशैलीत काही ठराविक गोष्टींचा अवलंब केला तरीही वाढलेल्या कॅलरीज घटण्यास मदत होते. पाहूयात कोणत्या गोष्टीं केल्यास त्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरु शकतात…

व्यायाम करा

व्यायामामुळे शरीरातील कॅलरीज जळण्यास मदत होते. त्यामुळे दिवसातील ठराविक वेळ विशिष्ट व्यायाम करणे आवश्यक आहे. सर्व वयोगटातील स्त्री पुरुषांना शरीरावर वाढलेली चरबी घटविण्यासाठी अशाप्रकारच्या व्यायामाची आवश्यकता असते. तुमचे स्नायू जितके कमजोर असतील तितकी तुम्हाला अधिक व्यायाम करण्याची आवश्यकता असते हे वेळीच लक्षात घ्यायला हवे.

न्याहरी चुकवू नका

सकाळची न्याहरी करणे उत्तम आरोग्यासाठी अतिशय आवश्यक असते. अनेकदा कामाच्या गडबडीत किंवा ऑफीसला जाण्याच्या घाईत ती करणे राहून जाते. पण असे केल्याने लठ्ठपणा वाढू शकतो. त्यामुळे इतर कोणत्याही खाण्यापेक्षा सकाळची न्याहरी सर्वात जास्त महत्त्वाची असते.

भरपूर चाला

चालणे हा शरीरात वाढलेल्या कॅलरीज घटविण्यासाठी एक उत्तम उपाय ठरतो. नियमित चालल्याने शरीराचा मेटाबॉलिझम रेट वाढतो आणि घामाद्वारे कॅलरीज शरीराबाहेर पडायला मदत होते. म्हणून नियमितपणे अर्धा तास चालणे उत्तम आरोग्यासाठी आवश्यक असते. विशेष करुन रात्रीच्या जेवणानंतर रोज अर्धा तास चालणे खाल्लेले अन्न पचण्यास मदत करते, त्यामुळे नकळत कॅलरीज जळण्यास मदत होते.

पुरेसे पाणी प्या

शरीराचे सगळे कार्य सुरळीत चालण्यासाठी जास्तीत जास्त पाणी पिणे आवश्यक असते. पाण्यामुळे रक्ताभिसरण तसेच खाल्लेल्या अन्नाचे पचन चांगले होण्यास मदत होते. शीतपेये पिणे म्हणजे शरीरात पाणी जाणे असे होत नाही, त्यामुळे पाणी कॅलरीज जळण्यासाठी आवश्यक असतात. यामुळे शरीरात तयार झालेल्या टॉक्सिन्सचा विनाश होण्यास मदत होते.

वेळेवर झोपा

रात्री लवकर झोपणे आरोग्यासाठी चांगले असते. तुम्ही रात्री वेळेत झोपल्यास तुमचे वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते तसेच शरीरातील वाढलेली चरबी कमी होण्यासही मदत होते. त्यामुळे रात्री लवकर झोपावे. ‘लवकर निजे, लवकर उठे तया आरोग्य संपत्ती लाभे’ अशी म्हणही आपल्याकडे प्रचलित आहे.

सिगारेट ओढणे आरोग्यासाठी हानिकारक असते हे आपल्या सगळ्यांनाच माहीत आहे. मात्र तरीही व्यसन असणाऱ्यांना त्याचे भान राहत नाही. इतकेच काय सिगारेटच्या पाकीटावरही ती ओढणे आरोग्यासाठी हानिकारक असते असे लिहीलेले असते. मात्र तरीही त्याचा नाद सोडणे सवय असलेल्या लोकांसाठी कठिणच. हे लक्षात घेऊन आता सरकारने एक अनोखा नियम लागू केला आहे. ज्यांना सिगारेट आणि तंबाखूचे व्यसन आहे त्यांच्यासाठी आता या उत्पादनांवर एक टोल फ्री क्रमांक दिला जाणार आहे. आपले व्यसन सोडण्याची इच्छा असणाऱ्यांसाठी १८००-११-२३५६ हा टोल फ्री क्रमांक अतिशय महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. या टोल फ्री क्रमांकावर फोन केल्यास व्यक्तीचे मोफत समुपदेशन केले जाणार आहे.

याबरोबरच सिगारेट आणि तंबाखूच्या पाकीटावरील ८५ टक्के भागात हे व्यसन वाईट आहे हे दाखविणारे एक प्रतिकात्मक छायाचित्रही देण्यात येणार आहे. या चित्राचाही व्यसन सोडायचे असणाऱ्यांना सकारात्मक उपयोग होईल असा अंदाज आहे. तसेच यावर काही प्रबोधनात्मक संदेशही देण्यात आले आहेत. तंबाखू हे मृत्यूचे एक महत्त्वाचे कारण आहे, तंबाखूमुळे कर्करोग होऊ शकतो असे हे संदेश आहेत. हे सगळे बदल येत्या सप्टेंबर महिन्यापासून लागू होणार असून संबंधित कंपन्यांना त्याप्रमाणे सूचना देण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाकडून याबाबतचा अध्यादेश जाहीर कऱण्यात आला असून त्यामध्ये याबाबतची विस्तृत माहिती देण्यात आली आहे.

काजू, बदाम यासारख्या सुक्या मेव्यातून मिळणारी प्रथिने हृदयासाठी उपयुक्त असून मांसाहारातून मिळणाऱ्या प्रथिनांमुळे हृदय आणि

रक्तवाहिन्यांसंबंधीचे रोग होण्याचा धोका बळावत असल्याचे एका अभ्यासातून आढळून आले आहे. अमेरिकेतील लोमा लिंडा विद्यापीठ आणि फ्रान्समधील

राष्ट्रीय कृषी संशोधन विद्यापीठातील संशोधकांनी अभ्यासात सहभागी झालेल्या ८१,००० लोकांच्या माहितीचे विश्लेषण केले.

हा अभ्यास इंटरनॅशनल स्टडी आफ एपिडेमिओलॉजी या नियतकालिकात प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. जे लोक जास्त प्रमाणात मांसाहार करतात त्यांना

हृदय आणि रक्तवाहिन्यांसंबंधीचे रोग होण्याचा धोका ६० टक्क्यांनी अधिक असतो, तर जे लोक सुक्या मेव्याचा आहारात समावेश करतात त्यांना हृदय

आणि रक्तवाहिन्यांसंबंधीचे रोग होण्याचा धोका ४० टक्क्यांनी कमी असल्याचे या अभ्यासात आढळून आले.

आहारातून मिळणाऱ्या मेदाचा परिणामदेखील हृदय आणि रक्तवाहिन्यांसंबंधीच्या रोगांवर होत असला तरी प्रथिनांमुळे स्वतंत्ररीत्या होणारा परिणाम हा

महत्त्वाचा असून अद्याप दुर्लक्षित होता, असे लोमा लिंडा विद्यापीठातील गॅरी फ्रेजर यांनी सांगितले. लाल मांसाचा आहारात जास्त प्रमाणात समावेश

केल्यामुळे हृदयाला धोका असून सुक्या मेव्याचे सेवन केल्यामुळे हदयाचे आरोग्य स्वस्थ ठेवण्यास मदत होते.

पोषकाहारतज्ज्ञांनी मांसामधून वाईट मेद आणि सुक्या मेव्याच्या सेवनातून चांगले मेद शरीराला मिळत असल्याचे म्हटले आहे. या पदार्थामधील प्रथिनांमुळे

होणाऱ्या जैविक परिणामदेखील होत असल्याचे आढळून आले आहे, असे फ्रेजर यांनी सांगितले. याआधीच्या अभ्यासामधून मांसाहार आणि शाकाहारातून

मिळणाऱ्या प्रथिनांचे विश्लेषण करण्यात आले होते; परंतु या अभ्यासामध्ये लाल मांस आणि सुका मेवा या ठरावीक पदार्थामधून मिळणाऱ्या प्रथिनांवर अभ्यास करण्यात आला.

Dr. Sachin Nandedkar
Dr. Sachin Nandedkar
MS/MD - Ayurveda, Obesity Specialist Ayurveda, 22 yrs, Pune
Dr. Minal Sapate
Dr. Minal Sapate
BDS, Dentist Cosmetic and Aesthetic Dentist, 15 yrs, Pune
Dr. Nitin Desai
Dr. Nitin Desai
BAMS, Ayurveda Panchakarma, 22 yrs, Pune
Dr. Sandeep Sandbhor
Dr. Sandeep Sandbhor
MS/MD - Ayurveda, General Medicine Physician, 16 yrs, Pune
Dr. Anjanikumar Malempati
Dr. Anjanikumar Malempati
MBBS, ENT Specialist, 10 yrs, Pune
Hellodox
x