Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.
Published  

रक्तदाब चाचणी

Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care
Consult

रक्तदाब चाचणी म्हणजे काय ?
रक्तदाब चाचणी ही आपला रक्तदाब खूप जास्त किंवा खूप कमी असल्याचे तपासण्याचा एक सोपा मार्ग आहे. ब्लड प्रेशर हा शब्द आपल्या शरीरामध्ये असलेल्या धमन्यांवर असलेला रक्ताचा प्रभावाचे वर्णन करण्यासाठी वापरला जातो. हाय ब्लड प्रेशर (हायपरटेन्शन)आपल्या धमन्या आणि अवयवांवर ताण आणू शकते,ज्यामुळे हृदयविकाराचा झटका आणि स्ट्रोकसारख्या गंभीर समस्या विकसित होण्याचा धोका वाढू शकतो. लो ब्लड प्रेशर (हायपोटेन्शन)सामान्यतः गंभीर नसते,तरीही काही लोकांना चक्कर येत असल्यास त्रास होऊ शकतो. रक्तदाब चाचणी हाच आपला रक्तदाब खूप जास्त किंवा खूप कमी असल्याचे शोधण्याचा एकमेव मार्ग आहे कारण बहुतेक लोकांना कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसणार नाहीत. चाचणी घेणे सोपे आहे आणि हे आपले आयुष्य वाचवू शकते.

मी माझं रक्तदाब कधी तपासले पाहिजे?
आपण कोणत्याही वेळी आपल्या रक्तदाब विषयी काळजी घेत असल्यास आपण ब्लड प्रेशर चाचणीसाठी विचारू शकता.
आपण आपले रक्तदाब अनेक ठिकाणी तपासू शकता,यामध्ये :
आपल्या स्थानिक डॉक्टर कडे
काही फार्मसी मध्ये
काही कार्यक्षेत्र मध्ये
घरी
40 वर्षापेक्षा जास्त वयाच्या सर्व प्रौढांना कमीतकमी प्रत्येक 5 वर्षांनी त्यांचे रक्तदाब तपासले जाण्याची शिफारस केली जाते जेणेकरुन संभाव्य समस्या आढळू शकतील. जर आपल्याला आधीच उच्च किंवा निम्न रक्तदाब झाल्याचे निदान झाले असेल किंवा आपल्याला या समस्येच्या विशेषतः जोखीम असल्यास,आपल्या रक्तदाब वर लक्ष ठेवण्यासाठी आपल्याला अधिक वारंवार तपासणी करण्याची आवश्यकता असू शकते.

रक्तदाब कसा तपासला जातो?
आपल्या रक्तदाबचे मोजमाप करण्यासाठी स्पीगमोमनोमीटर नावाचे उपकरण वापरण्यात येईल.यात सामान्यत: स्टेथोस्कोप, आर्म कफ, पंप आणि डायल असतात, जरी सेन्सर वापरणारी स्वयंचलित डिव्हाइसेस आणि डिजिटल डिस्प्ले आहेत तरी ती आजकाल सामान्यपणे वापरली जातात. चाचणीसाठी आपल्या पाठीवर झोपणे चांगले आहे. आपल्याला सहसा आपल्या स्लीव्हस रोल करणे किंवा कोणत्याही लांब-स्तरीय कपड्यांना काढून टाकणे आवश्यक आहे, म्हणून कफ आपल्या वरच्या बाहेरील बाजूस ठेवला जाऊ शकतो.चाचणी घेताना आराम करण्याचा आणि बोलणे टाळण्या प्रयत्न करा.

चाचणी दरम्यान काय केलं जात?
आपण आपल्या हात अश्या परिस्थितीत ठेवायला हवं जेणेकरून ते आपल्या हृदयाच्या समान पातळीवर असेल आणि कफला त्याच्या आजूबाजूला ठेवावे -आपला हात अशा स्थितीत समर्थित असावा जसे की कुशी किंवा कुर्सीचा हात आपल्या हातातील रक्त प्रवाह प्रतिबंधित करण्यासाठी कफ पंप केला जातो - या निचरामुळे थोडासा त्रास होऊ शकतो परंतु हा त्रास केवळ काही सेकंद टिकतो. कफमधील दाब हळूहळू सोडला जातो जेव्हा स्टेथोस्कोप आपल्या नाडी ऐकण्यासाठी वापरला जातो (डिजिटल साधने आपल्या धमन्यांमध्ये स्पंदने शोधण्यासाठी सेंसर वापरतात)कफमधील दाब 2 अंकांवर नोंदवला जातो कारण रक्त प्रवाह आपल्या हातात परत येऊ लागतो -या मापांचा आपल्या ब्लड प्रेशर रीडिंगसाठी उपयोग होतो. हेल्थकेअर व्यावसायिकांकडून चाचणी घेऊन किंवा डिजीटल डिस्प्लेवर आपण सामान्यतः आपला परिणाम थेट बघू
शकता.

घरी रक्तदाब मॉनिटरिंग:
आपल्या स्वत:च्या डिजिटल रक्तदाब मॉनिटरचा वापर करून घरात रक्तदाब तपासणी करू शकता. हे आपल्या रक्तदाब ची स्थिती उत्तम प्रकारे कळवू शकते. दीर्घ काळामध्ये आपल्याला आपल्या स्थितीचे अधिक सुलभतेने परीक्षण करण्यास देखील अनुमती मिळते. आपण विविध प्रकारचे कमी खर्चाचे मॉनिटर्स खरेदी करू शकता जेणेकरुन आपण घरामध्ये किंवा बाहेर असताना आपल्या ब्लड प्रेशरची चाचणी घेऊ शकता. आपण योग्यरित्या तपासल्या गेलेले उपकरणे वापरत असल्याचे सुनिश्चित करणे महत्वाचे आहे.

रक्तदाब तपासणी:
काही प्रकरणांमध्ये, आपला डॉक्टर 24-तास किंवा अॅब्युलेटरी ब्लड प्रेशर मॉनिटरींग (एबीपीएम)ची शिफारस करू शकतो. येथेच आपल्या कमरेवर असलेल्या पोर्टेबल डिव्हाइसला जोडलेल्या कफचा वापर करून 24-तासांच्या कालावधीत आपले 30 मिनिटांच्या आसपास आपल्या रक्तदाब चे स्वयंचलितपणे परीक्षण केले जाते. एबीपीएम आपल्या दिवसात रक्तदाब कसा बदलतो याचे स्पष्ट चित्र देण्यास मदत करतो. आपण चाचणी आपल्या सामान्य दैनंदिन क्रियाकलापांबरोबरच चालू ठेऊ शकता.

आपल्या रक्तदाब वाचन समजून घेणे:
रक्तदाब पाराच्या मिलिमीटर (मिमीएचजी) मध्ये मोजला जातो आणि त्याला 2 आकृत्या दिल्या जातात:
सिस्टोलिक दबाव - जेव्हा आपले हृदय रक्त बाहेर सोडतो तेव्हा सिस्टोलिक दबाव मोजल्या जातो.
डायस्टोलिक दबाव -दोन बिट्स मधल्या अंतरामध्ये डायस्टोलिक दबाव मोजल्या जातो.
उदाहरणार्थ, जर आपले रक्तदाब "140 प्रती 90" किंवा 140/90 मिमीएचजी असेल तर याचा अर्थ असा होतो की आपल्याकडे 140 मिमीएचजीचा सिस्टिकिक दबाव आणि 90 मिमीएचजीचा डायस्टोलिक दबाव आहे.

सामान्य मार्गदर्शक म्हणून:
सामान्य रक्तदाब 90 / 60mmHg आणि 120 / 80mmHg दरम्यान मानला जातो
उच्च रक्तदाब 140/90 मिमीएचएच किंवा उच्च मानला जातो
कमी रक्तदाब 90 / 60mmHg किंवा त्यापेक्षा कमी असल्याचे मानले जाते
120 / 80mmHg आणि 140/9 0 मिमीएचएचजी दरम्यान रक्तदाब वाचन म्हणजे आपला रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आपण पावले उचलत नसल्यास आपल्याला उच्च रक्तदाब विकसित होण्याचा धोका असतो.

आपले रक्तदाब नियंत्रित करणे :
जर आपले रक्तदाब खूप जास्त किंवा खूपच कमी असल्याचे आढळल्यास, आपले डॉक्टर ते नियंत्रित करण्याच्या पद्धतींबद्दल आपल्याला सल्ला देऊ शकतात.
याचा समावेश असू शकतोः
निरोगी,संतुलित आहाराचा अवलंब करणे आणि मीठ खाणे कमी करणे
नियमित व्यायाम करणे
अल्कोहोल कमी करणे
वजन कमी करणे
धूम्रपान थांबवणे
औषधे घेणे,जसे एन्जिओटेन्सिन-कन्व्हर्टिंग एंजाइम (एसीई) इनहिबिटर किंवा कॅल्शियम चॅनेल अवरोधक.

Published  

हाय ब्लड प्रेशरमध्ये केळी खाणं ठरतं फायदेशीर, जाणून घ्या फायदे

Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care
Consult

केळी एक असं फळ आहे जे खायला स्वादिष्ट तर लागतच सोबत आरोग्यासाठीही वेगवेगळ्या दृष्टीने फायदेशीर ठरतं. वेगवेगळ्या रिसर्चमधूनही हे सिद्ध झालं आहे. केळी केवळ वजन वाढवण्यासाठीच नाही तर अनेक गोष्टीसाठी फायद्याची ठरतात. नुकत्याच झालेल्या एका रिसर्चनुसार, केळींचं नियमित सेवन केल्याने हाय ब्लड प्रेशर आणि हायपरटेंशनच्या रुग्णांना फायदा होतो.

१.८० कोटी लोकांचा हृदयरोगाने मृत्यू

हाय ब्लड प्रेशर किंवा हायपरटेंशन एक अशी स्थिती आहे ज्यात तुमच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये रक्तपप्रवाह वेगाने आणि प्रेशरने होतो. वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन म्हणजेच WHO नुसार, २०१६ मध्ये जगभरात जवळपास १७.९ मिलियन लोक म्हणजेच १ कोटी ८० लाख लोकांचा मृत्यू कार्डिओवस्कुलर आजारांनी झाला होता. ही आकडेवारी जगभरात झालेल्या एकूण मृत्यूंच्या ३१ टक्के इतकी आहे. यात ८५ टक्के मृत्यू हे हार्ट अटॅक आणि स्ट्रोकमुळे झालेत. हाय ब्लड प्रेशर आणि हृदयाशी संबंधित कोणत्याही प्रकारच्या आजारामागे खाण्या-पिण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि चुकीची लाइफस्टाइल आहे.

केळीचे हाय बीपी असल्यास फायदे

केळ्यांमध्ये फायबर आणि अ‍ॅंटी-ऑक्सिडेंट भरपूर प्रमाणात असतात. त्यामुळे एक्सपर्ट हायपरटेंशन आणि हाय ब्लड प्रेशरच्या रूग्णांना चांगल्या आरोग्यासाठी केळी खाण्याचा सल्ला देतात. त्यासोबतच केळीमध्ये सोडियम सुद्धा कमी प्रमाणात असतं. हाय ब्लड प्रेशरच्या रूग्णांना आहारातून सोडियमचा सेवन न करण्याचा सल्ला दिला जातो. केळीमध्ये असलेल्या पोटॅशिअम vasodilator चं काम करतो. याने सोडियमचा प्रभाव कमी केला जातो आणि यूरिनच्या माध्यमातून सोडियम शरीरातून बाहेर टाकलं जातं.

जास्ते केळी खाल्ल्याने साइड इफेक्ट

केळी हे फळं खाणं सर्वात सोपं आहे. वेगवेगळ्या प्रकारे केळी खाता येते. केळीचे अनेक आरोग्यदायी फायदे असेल तरी काही दुष्परिणामही आहेत. जास्त प्रमाणात केळी खाल्ल्याने नुकसान होतं. त्यामुळे तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच केळी खाव्यात.

केळी खाण्याचे इतर फायदे

१) केळी खाल्याने हृदय रोग दूर राहतात - केळी हृदय रोगाने ग्रस्त लोकांसाठी फार फायदेशीर असतात. नियमीत रुपाने केळी खाल्याने शरीरातील रक्तप्रवाह चांगला होतो. या कारणाने केळी खाल्याने हार्ट अटॅकची शक्यता कमी होते. तसेच यात आयर्न भरपूर प्रमाणात असतं, ज्या कारणाने रक्तात हिमोग्लोबिनचं प्रमाण वाढतं. दररोज दोन केळी खाणाऱ्यांना हृदय रोग आणि पचनक्रियेसंबंधी समस्या होत नाही.

२) केळी खाल्याने डोकं शांत राहतं - तणाव किंवा डिप्रेशन झालं असेल तर केळीचं सेवन करा. एका शोधातून हे समोर आलं आहे की, केळी खाल्याने तणाव आणि डिप्रेशनपासून सुटका मिळते. कारण केळींमध्ये प्रोटीन आणि अनेक अॅंटीऑक्सिडेंट्स आढळतात जे डोकं शांत करतात.

३) ब्लड प्रेशर राहतं कंट्रोल - केळीचं सेवन नियमीतपणे केल्याने ब्लड प्रेशर सामान्य राहतं. यात पोटॅशिअम आढळतं जे ब्लड प्रेशरमुळे होणाऱ्या हार्ट अटॅकचा धोका कमी करतात. तसेच याने हायपरटेंशनची समस्याही नियंत्रित राहते.

४) लहान मुलांसाठी आणि वयोवृद्धांसाठी फायदेशीर - लहान मुलांच्या विकासाठी केळी फार फायदेशीर आहे. केळीमध्ये मिनरल्स आणि व्हिटॅमिन आढळतात ज्यामुळे मुलांचा विकास चांगला होतो. त्यामुळे लहान मुलांना नियमीत केळी द्यायला हवीत. तसेच केळी वयोवृद्धांसाठीही फायदेशीर आहे. यात व्हिटॅमिन सी, बी ६ आणि फायबर आढळतात जे वाढत्या वयात गरजेचे असतात.

Published  

रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यासाठी आहारात हवेत हे '5' पदार्थ

Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care
Consult

तणावग्रस्त जीवनशैली आणि संतुलित, पोषक आहाराचा अभाव यामुळे लाईफस्टाईलशी निगडीत अनेक आजारांचा धोका बळावला आहे. अशापैकी एक म्हणजे उच्च रक्तदाब. रक्तदाब नियंत्रणात न राहिल्यास त्याचा परिणाम हृद्यावर आणि मेंदूवर होण्याची शक्यता असते. उच्च रक्तदाबामुळे हार्ट अटॅक किंवा ब्रेन स्ट्रोक येऊ शकतो. म्हणूनच औषधोपचारांसोबत आहारात काही योग्य घटकांचा समावेश केल्यास त्रास कमी होण्यास मदत होते.

उच्च रक्तदाबाच्या आहारात कोणते पदार्थ असावेत ?
केळ -
केळ हे बारमाही फळ बाजारात सहज उपलब्ध होते. केळ्यात पोटॅशियम घटक मुबलक प्रमाणात असतात. सकाळी दूधासोबत पूर्ण पिकलेले गोड केळं खाल्ल्यास रक्तदाबासोबतच अनेक आजार नियंत्रणात राहण्यास मदत होते. केळीच्या पानात जेवण्याचे आरोग्यादायी फायदे

पालक -
पालकमध्ये फायबरसोबतच मॅग्नेशियम, पोटॅशियम घटक मुबलक प्रमाणात असतात. यामुळे रक्तदाब आटोक्यात राहण्यास मदत होते.


लसूण -
भारतीय खाद्यसंस्कृतीमध्ये लसणाचा वापर हमखास केला जातो. प्रामुख्याने रक्तदाबाचा त्रास असणार्‍यांनी आहारात लसणाचा वापर केलाच पाहिजे. यामुळे रक्तवाहिन्या मोकळ्या होण्यास मदत होते.

ओटमील -
ओटमील्समुळे रक्तदाबाचा त्रास आटोक्यात राहण्यास मदत होते. यामध्ये फायबर घटक मुबलक प्रमाणात असतात. सोडियम कमी प्रमाणात असल्याने ओटमीलच्या सेवनामुळे उच्च रक्तदाबाचा त्रास आटोक्यात राहतो.

बीट -
बीटाच्या सेवनामुळे रक्तदाबाचा त्रास आटोक्यात राहण्यास मदत होते. त्यामधील नायट्रेट घटक रक्तवाहिन्यांचे आरोग्य जपण्यास मदत करते. जेवणासोबत रोज सलाड, फ्रेश ज्यूसच्या स्वरूपात बीटाचा आहारात समावेश केल्यास यामुळे रक्तदाब नियंत्रणामध्ये राहण्यास मदत होते.

Published  

औषधाविना रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्याचे '5' उपाय

Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care
Consult

तणावग्रस्त जीवनशैलीचा आरोग्यावर अनेक प्रकारे परिणाम होत असतो. त्यापैकी एक म्हणजे उच्च रक्तदाब. उच्चरक्तदाबाच्या समस्येकडे वेळीच लक्ष न दिल्यास त्याचा आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतो. हृद्यावर त्याचा गंभीर परिणाम होतो. उच्च रक्तदाबाचा त्रास आटोक्यात ठेवण्यासाठी औषधोपचार फायदेशीर आहेत. मात्र औषधाच्या मार्‍यामुळे आरोग्यावर परिणाम होतात. मग ही औषध कमी करायची असतील तर त्यासोबत आहारात काही पदार्थांचा समावेश करणं फायदेशीर आहे.

आहाराचं पथ्यपाणी
औषधांशिवाय तुम्हांला रक्तदाबावर नियंत्रण ठेवायचं असेल तर आहाराचं पथ्यपाणी सांभाळा. आहारामध्ये फळं, पालेभाज्या, लो फॅट डेअरी प्रोडक्ट्स, मीठाचा समावेश कमी करा. रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यासाठी आहारात हवेत हे '5 पदार्थ

मांसाहार कमी करा -
बोनलेस चिकन, मासे, रेड मीट, समुद्रातील मासे टाळणं हेच उच्च रक्तदाबाच्या रूग्णांसाठी फायदेशीर आहे. आहारात ताजी फळ आणि भाज्यांचा समावेश वाढवणं अधिक फायदेशीर आहे.


चालणं -
नियमित चालणं किमान इतका व्यायाम केलात तरीही तुम्हांला अनेक आजारांचा धोक दूर ठेवायला मदत होईल. तुम्ही फिजिकली अ‍ॅक्टिव्ह असणं आवश्यक आहे. आठवड्यातून किमान 5 दिवस अर्धा तास चालणं हा रक्तदाबाच्या रूग्णांसाठी फार महत्त्वाचा व्यायाम आहे. ही योगासने ठेवतात रक्तदाब नियंत्रणात

वजन घटवणं -
कंबरेचा वाढता घेर हा उच्च रक्तदाबाच्या रूग्णांसाठी फार त्रासदायक ठरतो. आहारात आणि व्यायामात बदल करून तुम्ही पोटाजवळील चरबी नक्कीच हटवू शकता.

सोडीयम घटक कमी करा -
उच्च रक्तदाबाचा त्रास वाढण्यामागे आहारातील सोडियमचे वाढते प्रमाण कारणीभूत ठरते. त्यामुळे खारावलेले पदार्थ, अळणी पदार्थांवर वरून मीठ टाकून खाणं टाळा. त्याऐवजी आहारात पोटॅशियमयुक्त पदार्थांचा समावेश वाढवा. केळं, भोपळ्याच्या बीया अधिक फायदेशीर आहेत.

मद्यसेवनावर नियंत्रण -
मद्यपान हे आरोग्याला अत्यंत धोकादायक आहे. तुम्ही उच्च रक्तदाबाच्या गोळ्या घेतल्यानंतर किंवा आधी मद्यपान करत असलात तर त्यामुळे औषधाचा परिणाम कमी होऊ शकतो.

ताण तणाव कमी करा -
ताण तणावापासून पूर्णपणे दूर राहणं शक्य नाही. मात्र त्याच नियोजन करता येऊ शकतं. मानसिक धक्का बसेल किंवा तणाव अचानक वाढेल अशा परिस्थितींपासून शक्यतो दूर रहा. तुमच्या आवडत्या छंदामध्ये, योगाभ्यासामध्ये मन रमवा. यामुळे हळूहळू ताण हलका होण्यास मदत होते.

Published  

औषधांशिवाय उच्च रक्तदाबाची समस्या आटोक्यात ठेवतील 'हे' उपाय

Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care
Consult

तणावग्रस्त आणि झपाट्याने बदलत जाणार्‍या आपल्या लाईफस्टाईलचा आरोग्यावर गंभीरपणे परिणाम होण्याची शक्यता आहे. वाढता ताणताणाव रक्तदाबाची समस्या वाढवण्यामागील एक कारण आहे. हा त्रास कमी करण्यासाठी केवळ औषध उपचार पुरेसे नाहीत. कारण एका टप्प्यानंतर औषधोपचारांचेही साईड इफेक्ट्स दिसतात. त्यामुळे तुम्हांलाही उच्च रक्तदाबाचा त्रास असेल तर त्यावर मात करण्यासाठी काही नैसर्गिक उपायांचीही मदत होऊ शकते.

उच्च रक्तदाबाच्या समस्येवर नैसर्गिक उपाय -
स्ट्रेन्थ ट्रेनिंग -
स्ट्रेन्थ ट्रेनिंगमुळे रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यास मदत होते. वेट ट्रेनिंग, क्रन्चेस अशा व्यायाम नियमित करणं फायदेशीर ठरते.

स्विमिंग -
स्विमिंगदेखील एक उत्तम व्यायामप्रकार आहे. रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यासाठी स्विमिंग हा उत्तम कार्डिओ व्यायामप्रकार आहे.


ब्रिस्क वॉकिंग -
30 मिनिटांचा ब्रिस्क वॉकिंग हा व्यायामप्रकार उच्च रक्तदाबाचा त्रास आटोक्यात ठेवण्यासाठी उत्तम व्यायामप्रकार आहे.

ट्रेड मिल -
उच्च रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यासाठी ट्रेड मिलवर चालणं फायदेशीर आहे. 10 मिनिटं ट्रेड मिलवर चालायला सुरूवात करा. हळूहळू तुमचा वेग वाढवा.

योगा -
नियमित योगासनं केल्यानेही उच्च रक्तदाबाचा त्रास आटोक्यात ठेवण्यास मदत होते. योगासनाचा अभ्यास कोणीही आणि कुठेही करू शकतो त्यामुळे योगासनं करणं हा सोयीस्कर मार्ग आहे. यामध्ये पुरेशी काळजी घेतल्यास इजा होण्याचा धोका कमी होतो.

घरच्या घरी व्यायाम -
घरच्या घरी रश्शी उड्या मारणं, मेडिसीन बॉलसोबत व्यायाम करणं, हलकेच स्ट्रेचिंग करणं अशा व्यायामप्रकारांमुळे उच्च रक्तदाब आटोक्यात ठेवण्यास मदत होते.

मसाज -
उच्च रक्तदाबाच्या रूग्णांनी व्यायामापूर्वी वॉर्म अप करणं आणि व्यायामानंतर शरीराला थंड होण्यासाठी पुरेसा वेळ देणं गरजेचे आहे. वाढलेली हृद्याची धडधड पुन्हा सामान्य स्वरूपात आणण्यासाठी त्याची मदत होते.

Dr. Jyoti Shinde
Dr. Jyoti Shinde
BHMS, Diabetologist Homeopath, 9 yrs, Pune
Dr. Anup Gaikwad
Dr. Anup Gaikwad
BHMS, Family Physician Homeopath, 8 yrs, Pune
Dr. Swapnil Dhamale
Dr. Swapnil Dhamale
BHMS, Family Physician Homeopath, 1 yrs, Pune
Dr. Abhay Jamadagni
Dr. Abhay Jamadagni
MS/MD - Ayurveda, Ayurveda, 8 yrs, Pune
Dr. Amit Gupte
Dr. Amit Gupte
BDS, Dentist, 18 yrs, Pune
Hellodox
x