Hellodox on Facebook Hellodox on Facebook Hellodox on linkedin Hellodox on whatsup Hellodox on Twitter
Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.
Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care

Sickle cell anemia is an inherited form of anemia — a condition in which there aren't enough healthy red blood cells to carry adequate oxygen throughout your body.

Normally, your red blood cells are flexible and round, moving easily through your blood vessels. In sickle cell anemia, the red blood cells become rigid and sticky and are shaped like sickles or crescent moons. These irregularly shaped cells can get stuck in small blood vessels, which can slow or block blood flow and oxygen to parts of the body.

There's no cure for most people with sickle cell anemia. But treatments can relieve pain and help prevent problems associated with the disease.

Signs and symptoms of sickle cell anemia, which vary from person to person and change over time, include:

Anemia. Sickle cells break apart easily and die, leaving you without enough red blood cells. Red blood cells usually live for about 120 days before they need to be replaced. But sickle cells usually die in 10 to 20 days, leaving a shortage of red blood cells (anemia).

Without enough red blood cells, your body can't get the oxygen it needs to feel energized, causing fatigue.

Episodes of pain. Periodic episodes of pain, called crises, are a major symptom of sickle cell anemia. Pain develops when sickle-shaped red blood cells block blood flow through tiny blood vessels to your chest, abdomen, and joints. Pain can also occur in your bones.

The pain varies in intensity and can last for a few hours to a few weeks. Some people have only a few pain episodes. Others have a dozen or more crises a year. If a crisis is severe enough, you might need to be hospitalized.

Some adolescents and adults with sickle cell anemia also have chronic pain, which can result from bone and joint damage, ulcers and other causes.

Painful swelling of hands and feet. The swelling is caused by sickle-shaped red blood cells blocking blood flow to the hands and feet.
Frequent infections. Sickle cells can damage an organ that fights infection (spleen), leaving you more vulnerable to infections. Doctors commonly give infants and children with sickle cell anemia vaccinations and antibiotics to prevent potentially life-threatening infections, such as pneumonia.
Delayed growth. Red blood cells provide your body with the oxygen and nutrients you need for growth. A shortage of healthy red blood cells can slow growth in infants and children and delay puberty in teenagers.
Vision problems. Tiny blood vessels that supply your eyes may become plugged with sickle cells. This can damage the retina — the portion of the eye that processes visual images, leading to vision problems.
When to see a doctor
Although sickle cell anemia is usually diagnosed in infancy, if you or your child develops any of the following problems, see your doctor right away or seek emergency medical care:

Unexplained episodes of severe pain, such as pain in the abdomen, chest, bones or joints.
Swelling in the hands or feet.
Abdominal swelling, especially if the area is tender to the touch.
Fever. People with sickle cell anemia have an increased risk of infection, and fever can be the first sign of an infection.
Pale skin or nail beds.
Yellow tint to the skin or whites of the eyes.
Signs or symptoms of a stroke. If you notice one-sided paralysis or weakness in the face, arms or legs; confusion; trouble walking or talking; sudden vision problems or unexplained numbness; or a headache, call 911 or your local emergency number right away.
Sickle cell anemia is caused by a mutation in the gene that tells your body to make the red, iron-rich compound that gives blood its red color (hemoglobin). Hemoglobin allows red blood cells to carry oxygen from your lungs to all parts of your body. In sickle cell anemia, the abnormal hemoglobin causes red blood cells to become rigid, sticky and misshapen.

The sickle cell gene is passed from generation to generation in a pattern of inheritance called autosomal recessive inheritance. This means that both the mother and the father must pass on the defective form of the gene for a child to be affected.

If only one parent passes the sickle cell gene to the child, that child will have the sickle cell trait. With one normal hemoglobin gene and one defective form of the gene, people with the sickle cell trait make both normal hemoglobin and sickle cell hemoglobin. Their blood might contain some sickle cells, but they generally don't have symptoms. But they are carriers of the disease, which means they can pass the gene to their children.

Risk factors
For a baby to be born with sickle cell anemia, both parents must carry a sickle cell gene.
Sickle cell anemia can lead to a host of complications, including:

Stroke. A stroke can occur if sickle cells block blood flow to an area of your brain. Signs of a stroke include seizures, weakness or numbness of your arms and legs, sudden speech difficulties, and loss of consciousness. If your baby or child has any of these signs and symptoms, seek medical treatment immediately. A stroke can be fatal.
Acute chest syndrome. This life-threatening complication causes chest pain, fever and difficulty breathing. Acute chest syndrome can be caused by a lung infection or by sickle cells blocking blood vessels in your lungs. It might require emergency medical treatment with antibiotics and other treatments.
Pulmonary hypertension. People with sickle cell anemia can develop high blood pressure in their lungs (pulmonary hypertension). This complication usually affects adults rather than children. Shortness of breath and fatigue are common symptoms of this condition, which can be fatal.
Organ damage. Sickle cells that block blood flow through blood vessels immediately deprive the affected organ of blood and oxygen. In sickle cell anemia, blood is also chronically low on oxygen. Chronic deprivation of oxygen-rich blood can damage nerves and organs in your body, including your kidneys, liver, and spleen. Organ damage can be fatal.
Blindness. Sickle cells can block tiny blood vessels that supply your eyes. Over time, this can damage the portion of the eye that processes visual images (retina) and lead to blindness.
Leg ulcers. Sickle cell anemia can cause open sores, called ulcers, on your legs.
Gallstones. The breakdown of red blood cells produces a substance called bilirubin. A high level of bilirubin in your body can lead to gallstones.
Priapism. Men with sickle cell anemia can have painful, long-lasting erections, a condition called priapism. As occurs in other parts of the body, sickle cells can block the blood vessels in the penis. This can damage the penis and lead to impotence

The shoulders are the strongest and the most often used areas of the body as they are connected to the neck, chest, hands and elbows. Therefore, it should not come as a surprise that shoulder pain and wear and tear of this area, including the rotor cuff and bursa, is also quite common. The shoulders may face plenty of wear and tear when it comes to the ligaments, tissue and other such elements. The shoulder joint may also get injured with repetitive actions that are involved in the life of a sportsperson, a carpenter, a painter and other such professionals.

There are a number of ways in which one can deal with shoulder pain. Here are the best measures that you can take in order to deal with the same.

Increase the range of motion: One should increase the range and variety of motions so that the stiffness and soreness that primarily comes from repetitive actions, may be avoided. If you are only lifting materials, then you may also want to swing the arm at regular intervals to increase the blood flow and exercise the various nerves. Also, this will help in giving rest to the affected region of the shoulder. Rehabilitation therapy can help in introducing one to a range of motions that will give rest to the affected area and bring in new positions.

Perform strengthening exercises: One of the best ways to keep pain and stiffness at bay is to create plenty of core strength in the muscles and joints of the area. You can try out various exercises as per the physiotherapist and the physical therapy exercises so that you can build strength. This will also help in keeping the pressure off of the affected area. You can add some weights to the exercise routine so that there is extra strength built up in the process.

Do aerobic exercises: Aerobic exercises are known to increase the blood circulation to the area. The tendon and the bursa in particular benefit substantially from this kind of exercise. This will also bring the soreness down so that the pain and stiffness do not affect you.

Try heat and ice therapy: You can use ice packs to soothe the inflammation in the affected area. This is usually recommended for acute pain and new injuries. Similarly, you can use heat packs and hot showers to soothe chronic pain as and when the same returns. However, you should be careful so that the scalding temperature does not leave burns and marks.

Medication: You can also have painkillers as well as gels and ointments that can be used for topical relief. These must be taken with a doctor’s prescription.

खांदा दुखणे

खांदा निरोगी राखण्यासाठी सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे खांद्याच्या दुखण्याकडे दुर्लक्ष न करणे आणि आवश्‍यक तेव्हा अस्थिरोगतज्ज्ञाचा सल्ला घेण्यास टाळाटाळ न करणे. तज्ज्ञाचा सल्ला घेणे म्हणजे शस्त्रक्रिया नव्हे, तर एक निरोगी खांदा पूर्ववत प्राप्त करण्याची हमी नक्कीच आहे.

साठीतली एक सेवानिवृत्त शिक्षिका बाहय-रुग्ण विभागात आली. तिचे दोन्ही खांदे अनेक वर्षापासून दुखायचे आणि त्या त्रासा बरोबर जगायचे तिने स्वीकारले होते. पण अलीकडे तिला उजव्या खांद्याचा त्रास असहनीय झाला होता. ब-याच कामांसाठी तिला दुस-यांवर अवलंबून राहावे लागायचे. मग ते केस विंचरणे असो, कपडे बदलणे वा आंघोळ करणे. वेदनांमुळे तिच्या अनेक रात्री निद्रारहित जाऊ लागल्या. स्वावलंबी अशी ती खंबीर व्यक्ती खांद्याच्या त्रासामुळे आपला आत्मविश्वास गमावत चालली होती. मला खात्री आहे; बरेच जण या वृद्ध महिलेचा त्रास स्वत:च्या खांदे दुखीशी परस्पर संबधित करू शकतील. तरुणांमध्ये सुद्धा खांद्याचा त्रास भरपूर प्रमाणात आढळतो ज्यामुळे त्यांना आवडीच्या छंदांना (खेळ, कसरत इ.) अलविदा करावा लागतो.

खांदा दुखणे किती सामान्य आहे ?

स्नायु आणि अस्थिचे दोष बघता खांदा-दुखी ही पाठदुखी आणि मानेच्या दुखण्यानंतर तिस-या क्रमांकावर आहे. भारतातील वाढती क्रीडा-संस्कृती आणि वाढत्या आयुर्मानामुळे यात दरवर्षी वाढ होत आहे. एका संशोधनानुसार एका व्यक्तीला पूर्ण जीवनकाळात खांदे दुखीचा त्रास होण्याची शक्‍यता 70% असते. खांद्याचा सांधा शरीरातला सर्वात लवचिक व हलणारा सांधा आहे. त्यामुळे इजेलाही संवेदनक्षम आहे. हा सांधा शारीरिक श्रम, खेळ आणि सततच्या हालचालीमुळे दुखावला जाऊ शकतो. इजा झाली नाही, तरी वाढत्या वयात खांद्याची झीज होऊ शकते. वयाच्या साठीनंतर खांद्याचे त्रास खूप प्रमाणात आढळून येतात.

खांदादुखीची सर्वसामान्य कारणे ?

खांदादुखीचे सर्वात सामान्य कारण म्हणजे रोटेटर कफ डिसऑर्डर (सिंड्रोम ) हे आहे. जेथे खांद्याभोवती असणा-या स्नायुंचे आवरण (रोटेटर कफ) खराब होते. हा दोष रोटेटरी कफला सूज आल्यामुळे, वारंवार इजेमुळे किंवा स्नायुतील कमकुवतपणामुळे होतो. ब-याच वेळा हा कफ फाटतो व त्यामुळे संधिवात होऊ शकतो. संधिवात हा वयोमानानुसार होणारा दोष आहे. ज्यामध्ये जसजसे वय वाढते तसतसे खांद्याच्या हाडावरचे संरक्षणात्मक आवरण नष्ट होते आणि खांद्यातली हाडे एकमेकांवर घासली जातात त्यामुळे ती दुखतात. ब-याचदा तरुणांमध्ये खांदा निखळणे हे पण त्रासाचे एक कारण होऊ शकते. फ्रोजन शोल्डर हा एक स्वयंमर्यादित दोष आहे. ज्यामध्ये सांध्याभोवतीचे स्नायु व कॅप्सूल आकुंचन पावतात आणि कडक होतात. त्यामुळे खांदे सुजतात व हालचाल मर्यादित होते. हा त्रास पन्नाशीतील मधुमेही रुग्णांना अधिक प्रमाणात होतो. कधी कधी खांदे-दुखी ही मानेच्या स्नायुं किंवा नसांच्या त्रासामुळे उद्भवू शकते.

खांदा दुखीसाठी आपत्कालीन मदत कधी घ्यावी ?
कोणतीही इजा झाली नसता खांदा अचानक दुखत असेल तर तत्काळ डॉक्‍टरांचा सल्ला घ्या. हे हृदयविकाराचे लक्षण असू शकते. हृदयविकाराच्या इतर लक्षणांमध्ये श्वास घेण्यास त्रास होणे, छातीत जळजळ होणे, घेरी येणे, जास्त प्रमाणात घाम येणे, मान किंवा जबडा किंवा पोटाच्या वरच्या भागातील (एपिगॅसट्रीम) वेदनांचा समावेश होतो. आपल्याला खांद्याच्या वेदनेसह तापाची कणकण असेल किंवा खांद्याची हालचाल करण्यास असमर्थता असल्यास डॉक्‍टरांशी संपर्क साधावा. खांद्याला अपघाती इजा झाली किंवा खांदा निखळला असल्यास अस्थिरोगतज्ज्ञाचा सल्ला घ्या.

खांदे-दुखीवर उपचार व पर्याय काय ?
बहुतेकवेळा शस्त्रक्रियेविना खांदा दुखणे बरे होऊ शकते. काही उपचार पर्यांयामध्ये अल्पकाळ विश्रांती, बर्फाचा शेक, फ़िजिओथेरपी, स्लिंग वा इनमोबीलायझर ब्रेस, स्टेरॉईड इंजेक्‍शन व शस्त्रक्रिया यांचा समावेश होतो. अनेकदा दुखण्यावर आणि सुजेवर डॉक्‍टर औषधे देतात. खांद्यावर शस्त्रक्रियेची आवशकता असेल तर आजकाल बहुतेक शस्त्रक्रिया या दुर्बिणीद्वारे केल्या जातात याला की-होल शस्त्रक्रिया म्हणतात. सांधा निरोपण (जॉईंट-रिप्लेसमेंट) शस्त्रक्रियेचा सल्ला इतर पर्यायी उपचार संपल्यावर दिला जातो.

खांदे-दुखीवर घरगुती उपचार कोणते ?
खांद्याच्या वेदना क्षुल्लक दुखापतीमुळे होत असतील तर घरगुती उपचारांचा विचार केला जाऊ शकतो. तथापि त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. खांदा सामान्य स्थितीत येण्यास काही दिवस लागतात. खांद्याच्या संरक्षणासाठी विश्रांती घ्यावी. सूज व दुखणे बर्फाच्या शेकाने कमी होऊ शकते. खांद्याच्या संरक्षण व आधारासाठी सपोर्टिंग स्लींगचा वापर होऊ शकतो. सौम्य मालीश दुखणे बरे करण्यास मदत करू शकते, पण मार लागला असल्यास ते टाळावे. एक किंवा दोन आठवडे विश्रांती खांदा दुखीवर पुरेशी आहे, पण त्यापेक्षा जास्त विश्रांती घेऊ नये, कारण त्यामुळे खांद्याची हालचाल कमी होऊ शकते. म्हणून खांद्याचे व्यायाम सुरु करणे आवश्‍यक असते. व्यायाम सोपे आहेत व ते सहजपणे इंटरनेटवर शोधले जाऊ शकतात. खांद्याच्या वेदना व सुजेवर औषधांद्वारे (ओवर द काऊंटर ) लवकर आराम मिळू शकतो. जर खांद्यावर शास्त्रक्रिया झाली असेल तर शस्त्रकियेनंतर दिलेल्या सूचनांचे काळजीपूर्वक पालन करावे. वेदना आणि सूज कमी झाल्यावरच खेळांमध्ये सहभागाचा विचार होऊ शकतो. घरगुती उपचारांचा फायदा होत नसेल तर अस्थिरोग तज्ज्ञाचा सल्ला घ्या.

खांद्याच्या दुखापतीपासून बचाव कसा करावा ?
खांदा दुखापती रोखण्यासाठी खांद्यावर अतिरिक्त ताण देण्याचे टाळावे. खेळामध्ये सहभागी असाल किंवा व्यायाम करू इच्छित असाल, तर योग्य तंत्र व कौशल्य शिकणे महत्त्वाचे आहे. वृद्धांची हाडे कमजोर व स्नायू कमी लवचीक असतात. त्यांनी जड वस्तू उचलताना विशेष काळजी घ्यावी. जड वस्तू खांद्याच्या पातळीपेक्षा वर उचलणे टाळावे. वारंवार डोक्‍याच्या पातळीपेक्षा वर करावी लागणारी कामे टाळावी किंवा कामात अनुरूप बदल करून घ्यावा. जड वस्तू (5 किलोपेक्षा जास्त) घेऊन जाणे आवश्‍यक असेल तर तिला शरीरानजीक घेऊन उचलावे. शरीरापासून दूर भार उचलल्यास खांद्यावर अतिरिक्त ताण पडतो. खांद्याची वारंवार हालचाल करावी लागणारी कामे करताना अधूनमधून आवश्‍यक तेवढी विश्रांती घ्यावी. रोजच्या वापरावयाच्या वस्तू सहज उपलब्ध होतील अशा ठिकाणी ठेवाव्या.

संपूर्ण दिवस एकसारख्यास्थितीत बसून राहिल्याने सांधे दुखतात, जाम होतात. फ्रोजन शोल्डरची समस्या होण्यामागे नेमके कारण काय याचा उलगडा झालेला नाही, पण ही समस्या व्यावसायिकांना त्यातही स्त्रियांना होण्याचे प्रमाण अधिक आहे.

फ्रोजन शोल्डरमध्ये खाद्यांच्या हाडांची हालचाल करणे कठीण होते. वैधकीय भाषेत या वेदनांना अ‍ॅडेसिव्ह कॅप्सूलायटिस म्हटले जाते. प्रत्येक सांध्याच्या बाहेर एक कॅप्सूल असते. फ्रोजन शोल्डर समस्येमध्ये हीच कॅप्सूल कडक होते. ह्या वेदना हळूहळू सुरु होतात आणि संपूर्ण खांदे जाम होतात. बरेचदा गाडी चालवता चालवता किंवा काही घरगुती काम करता करता अचानक या वेदना सुरु होतात.

एखादी व्यक्ती गाडी चालवत असेल आणि मागच्या जागेवरील सामान घेण्यासाठी मागे हात फिरवला तर खांदा हलवूच शकत नाही, असे लक्षात येते. हे फ्रोजन शोल्डरचे लक्षण असते. मानेच्या कोणत्याही दुखण्याला फ्रोजन शोल्डर समजले जाते पण तसे नाही. काहीवेळा त्याला आर्थ्ररायटिस समजण्याची चूक केली जाते. इजा किंवा धक्का लागल्याने होणार्‍या प्रत्येक वेदना म्हणजे फ्रोजन शोल्डर नाहीत. ही एक स्वतंत्र आरोग्यसमस्या आहे. ही समस्या खूप लोकांना भेडसावते.

यासंदर्भात झालेल्या पाहण्यांनुसार, * फ्रोजन शोल्डरने ग्रस्त 60 टक्के लोक तीन वर्षात स्वतःच बरे होतात. * 90 टक्क लोक स्वतःच सात वर्षात बरे होतात. * पुरुषांच्या तुलनेत स्त्रियांमध्ये ही समस्या अधिक प्रमाणात भेडसावते.

* ही समस्या 35 ते 70 वर्षांच्या वयात अधिक जाणवते.

* मधुमेह, थायरॉईड, कार्डिओ व्हॅस्क्युलर समस्या, क्षयरोग आणि पार्किन्सन्स असलेल्या व्यक्तींना हा त्रास होण्याची शक्यता असते.

* 10 टक्के लोकांच्या वेदना कमी होत नाहीत, त्यावर शस्त्रक्रिया किंवा शस्त्रक्रियेविना उपचार होऊ शकतात.

निदान आणि उपचार - लक्षणे आणि शारीरिक तपासणी यामुळेच डॉक्टर हा आजार ओळखू शकतात. प्राथमिक तपासणीत खांदे आणि हात यांच्या काही खास जागांवर दाब देऊन वेदनेची तीव्रता ओळखता येते. त्याशिवाय एक्स-रे किंवा एमआरआय तपासणी करण्याच्या सल्लाही दिला जातो. उपचारांची सुरुवात ही समस्या किती गंभीर आहे हे पाहून केली जाते. वेदनाशामक औषधांच्या मदतीने वेदना कमी करण्याचा प्रयत्न केला जातो, जेणेकरून रुग्णाला खांदे हलवता येतील.

वेदना कमी झाल्यानंतर फिजिओथेरेपी सुरु केली जाते. यामध्ये हॉट आणि कोल्ड कॉम्प्रेशन्स पॅक्स दिले जाते. त्यामुळे खांद्यांची सूज आणि वेदना यामध्ये आराम पडतो. अनेकदा रुग्णांना स्टिरॉईडस देण्याची गरज भासू शकते. अर्थात अगदी अपरिहार्य स्थितीत ते दिले जातात; अन्यथा नुकसानच होते. काही परिस्थितींमध्ये लोकल अ‍ॅनेस्थेशिया देऊन खांदे हलवले जातात. त्याशिवाय शस्रक्रियेचा पर्याय वापरावा लागतो.

हेही लक्षात ठेवा -
* खांद्यांच्या वेदनांकडे दुर्लक्ष नको. सततच्या वेदना होत असतील तर डॉक्टरी सल्ला अवश्य घ्यावा.

* वेदना खूप जास्त असतील तर हात डोक्याच्या वर अंतरावर ठेवून झोपावे. हाताच्या खाली उशी ठेवून झोपल्यास आराम वाटतो.

* 3 ते 9 महिन्यांपर्यंतचा काळ हा फ्रिजिंग काळ मानला जातो. या दरम्यान फिजिओथेरेपी घेऊ नये. वेदना वाढल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वेदनाशामक गोळ्या किंवा इंजेक्शन घ्यावेत.

* सहा महिन्यांनंतर शोल्डर फ्रोजन पिरीयडमध्ये जातो. तेव्हा फिजिओथेरेपी घ्यावी. 10 टक्के रुग्णांमध्ये रुग्णाची अवस्था गंभीर होऊ शकते. त्याचा परिणाम दैनंदिनीवर होतो आणि कामावरही त्याचा परिणाम होतो. अशा वेळी शस्त्रक्रियादेखील करता येऊ शकते.

* अनेकदा फ्रोजन शोल्डर आणि इतर वेदना यांची लक्षणे सारखीच भासतात. त्यामुळे तज्ज्ञांकडून तपासणी होणे आवश्यक असते. जेणेकरूनयोग्य कारणे ओळखता येतील.

व्यायामही आहे उपचार-
* बंद असलेला घट्ट दरवाज्याचे हँडल चांगल्या असलेल्या हाताने धरावा आणि वेदना होणारा हात मागच्या बाजूला नेण्याचा प्रयत्न करावा.

* वेदना होणारा हात हळूहळू उचलावा. दुसरा हात पाठीच्या बाजूला न्यावा आणि टॉवेलच्या साहाय्याने वर खाली हलवण्याचा प्रयत्न करावा.

* वेदना होणारा हात दुसर्‍या खांद्याकडे घेऊन जाण्याचा प्रयत्न करावा. दुसर्‍या हाताने कोपर्‍याला आधार द्यावा.

Dr. Vinay Sachdeva
Dr. Vinay Sachdeva
MS/MD - Ayurveda, Ayurveda, 5 yrs, Pune
Dr. Vishnu Nandedkar
Dr. Vishnu Nandedkar
MBBS, Joint Replacement Surgeon Orthopaedics, 9 yrs, Pune
Dr. Varun kumar  PT
Dr. Varun kumar PT
BPTh, Homecare Physiotherapist Physiotherapist, 10 yrs, Pune
Dr. Amol Pharande
Dr. Amol Pharande
MDS, Cosmetic and Aesthetic Dentist Dental Surgeon, 14 yrs, Pune
Dr. Mukund Ghodke
Dr. Mukund Ghodke
BAMS, Ayurveda Panchakarma, 10 yrs, Pune