Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.

सध्या जिम करणारे, डायटिंग करणारे, तसेच ज्यांनी चहा सोडला ते हर्बल टी ला जास्त महत्त्व देताना दिसत आहेत. पण हर्बल टी वाटते तेवढी सुरक्षित नाही. त्याचा जास्त उपयोग हा घातक ठरू शकतो. दिवसांतून एक- दोनदा ही टी घेतल्याने त्याचा परिणाम होत नाही. मात्र जर दिवसभरात आपण त्याचा जास्त सेवन करत असाल तर ते मात्र तुमच्या आरोग्यासाठी परिणामकारक ठरू शकते.

अनेक आजराला आपण बळी पडू शकतो. उदाहरण द्यायचे झाल्यास उलटी तीव्र डोकेदुखी, निद्रानाश, डायरिया, चिडचिडेपणा, हृदयाचे ठोके जलदगतीने पडणे, हातापायात कंप, चक्कर येणे, कानांमध्ये आवाज येणे, अशी अनेक प्रकारची लक्षण जाणवतात.

त्याचप्रमाणे ग्रीन टी सुद्धा घातक ठरू शकते. ग्रीन टी मुळे अँसिडची मात्रा वाढते. तसेच मळमळ, पोटदुखी असे आजारही उद्भवतात.

दोन कप ग्रीन टी मध्ये ग्रॅम कॅफन असते.
ग्रीन टी मधील रसायने गर्भावस्थेत घातक ठरू शकतात. म्हणूनच या महिलांनी दिवसातून दोन कपापेक्षा अधिक ग्रीन टी घेऊ नये. यामुळे गर्भपाताचा धोका संभवतो.

अगस्ता हे नाव अगस्ती मुनींवरून या झाडाला पडले आहे. या झाडाचे एक वैशिष्ट्‌य आहे ते म्हणजे हे झाड फार लवकर मोठे होते व लवकर वाळू लागते. अगस्त्याला येणाऱ्या फुलांची भाजी आरोग्यपूर्ण आहार आहे.


लहान मुलांचा कफ कमी करण्यासाठी : अगस्त्याच्या फुलांची भाजी करून ती लहान मुलांना खायला द्यावी. ह्याचा मुख्य उपयोग लहान मुलांचा कफ कमी करण्यास होतो. तसेच कफ सर्दी खोकला जावा म्हणून अगस्त्याचा पानांचा रस चार थेंब, त्यात चार थेंब मध घालून मुलांना चाटवावा. कफाचे पाणी होऊन घसा साफ होतो.

लहान मुलांचे पोटाचे विकार कमी करण्यासाठी : अगस्त्याच्या पानांचा रस मधातून चाटवला असता लहान मुलांचे पोटातील कोणतेही विकार बरे होऊ शकतात. या पानांची रसशक्‍ती चांगली असते म्हणूनच खूप रस निघाला तर पाव चमचा द्यावा.

शौचास साफ होण्यासाठी : आगस्त्याच्या पानांचा रस घेतला असता शौचाला दोन चार वेळा जायला लागून पोट साफ होऊन पोटातील विकार हलका होतो.

सर्दी व डोके दुखीवर : पडसे दाटून असेल व डोके फार दुखत असल्यास अगस्त्याच्या पानांचा रस दोन थेंब नाकात टाकावा. त्यामुळे पडसे वाहून जाऊन नाक साफ होते आणि डोके दुखायचे थांबते.

हिवतापावर तसेच मुदतीच्या तापावर : हिवताप विशेष करून चौथारा म्हणजेच चार दिवसांच्या मदतीने येणाऱ्या तापावर तसेच हुडहुडी भरून येणाऱ्या तापावर वा हिंवावर अगस्त्याच्या पानांची रस शक्‍ती पाहून पाव चमचा रस नाकात ओढल्यास मुदतीचा ताप उतरतो. हिंवताप कमी होतो.

अर्धशिशीवर रामबाण : अगस्त्याच्या पानांच्या रसाचे थेंब हुंगल्याने अर्धशीशी पूर्ण बरी होते.
कफनाशक : छातीतील कफ पातळ व्हावा व तो पडून जावा म्हणून अगस्त्याच्या मूळीचे चूर्ण 3 ग्रॅम घ्यावे. ते पाण्यात मिसळून पोटात घेतले असता छातीतील कफ पातळ होऊन पडतो.

श्‍वसन विकारात : दमा तसेच श्‍वसन विकारात अगस्त्याच्या पानांचा रस हुंगला असता श्‍वासातील अडथळा दूर होऊन आराम पडतो.
अशा प्रकारे अगस्ता ही एक अत्यंत उपयुक्‍त अशी औषधी वनस्पती आहे.

गर्भधारणेदरम्यान थोडेसे शारीरिक व्यायाम नेहमी चांगला असतो - ते चेक, साखरेची पातळी नियंत्रित करते आणि वजन वाढविण्यास मदत करते ज्यामुळे माता आणि बाळाला दोन्ही फायद्याचे फायदे होतात. आपण जे आनंदोत्सव व्यायाम आणि फ्री हँड व्यायाम करीत नाही, ते योगा करण्याच्या प्रयत्नात जर आपण योगामध्ये असाल तर आपल्या गर्भधारणेदरम्यान ती पुढे चालू ठेवणे ही एक चांगली कल्पना आहे, जर आपण गर्भधारणा करु शकत नसलो आणि प्रेरक योगासह प्रारंभ करू इच्छित असाल तर ते प्रशिक्षक यांच्या देखरेखीखाली करतात. येथे योगा गुरु सर्वेश शशी, जोरबा योगाचे संस्थापक आपल्याला सांगतात की कसे गर्भवती महिलेला गर्भधारणेच्या विविध वेदना आणि वेदनांशी सामना करण्यास मदत करते.

शारीरिक फायदे:

गर्भधारणेदरम्यान स्तोत्रे केल्याने हाड आणि स्नायू मजबूत ठेवण्यात मदत होते. आईचे वजन वेगाने वाढते आणि तिचे स्नायूंना या बदलांना हाताळण्याची तयारी व सशक्त असणे आवश्यक आहे. येथे काही योगासने आहेत जी गरोदर मातासाठी योग्य आहेत.
आजकाल गरोदरपणाच्या काळात पीठ दर्द हा अतिशय सामान्य समस्या आहे. योग केल्याने आईला तिच्या कपाळावर मजबूत आणि लवचिक ठेवता येईल जेणेकरून ते सहजपणे भारित पेटी हाताळू शकेल.
गर्भधारणेदरम्यान, पाय दुखणे अतिशय सामान्य आहे. स्नायू तणावग्रस्त असताना हे घडते. योग करण्यामुळे स्नायुंचा तणाव दूर करण्यास मदत होते.
योग शरीर सक्रिय ठेवण्यासाठी आणि एकत्रित ठेवण्यास मदत करते जेणेकरून ती आपल्या दैनंदिन नित्यक्रमाने आराम आणि सहजपणे पूर्ण करू शकते.
श्रमापर्यंतच्या वेदना सहन करण्याची अपेक्षा ठेवणार्या आईच्या शरीराला योग ताकद देते.
मानसिक फायदे:

'ध्यान' आणि 'प्राणायाम' हे गर्भधारणेदरम्यान आईला शांत ठेवण्यास मदत करते कारण यामुळे मनाची ताण आणि तणाव दूर होते, यामुळे त्याची मजबूत चेतना शक्ती वाढते. ध्यानाचा काही आरोग्य लाभ येथे दिला आहे.
योग आईपासून दूर नकारात्मकता ठेवण्यास मदत करतो आणि तिच्याभोवती एक सकारात्मक आभा तयार करतो जेणेकरून मुलाने सकारात्मकतेवर परिणाम केला जातो ज्यामुळे भ्रूणाचा मेंदूच्या विकासात मदत होते.
गर्भधारणेदरम्यान, स्त्रियांना होर्मोनल बदलांचा खूप त्रास होतो, जे तिच्या भावनात्मकतेवर परिणाम करतात. योग करणे तिच्या मनाची शक्ती वाढविण्यास मदत करते.
आई आणि बाळाच्या दरम्यान अंतर्गत संवाद तयार करण्यात मदत होते, ज्यामुळे मुलाला आनंदी ठेवता येते आणि आईला निरोगी बालक प्राप्त करण्यास मदत होते.
प्रॅनेटिकल योग माता-ते-असंख्य मार्गांनी मदत करते; तथापि, जन्मापूर्वीचा आणि जन्मानंतरच्या योगासनेचा अभ्यास सुरू करण्यापूर्वी एखाद्या प्रमाणित योग शिक्षकाने उचित मार्गदर्शन घेतले पाहिजे.

"सूर्याकडे नतमस्तक" असे भाषांतरित केले आहे. हे 12 योगासनांचे संयोजन आहे, जिथे शरीर, मन आणि आत्मा पूर्ण समक्रमणांमध्ये आणले जातात. ते सेटमध्ये केले जातात, काही 12, काही 15, तर काही 30 आपल्या सहनशक्तीवर अवलंबून आहेत. वैज्ञानिकदृष्ट्याही, सूर्य नमस्कार यांनी अनेक फायदे आहेत. सर्वात प्रमुख विषयावर जाणून घेण्यासाठी वाचा

1.मानसिक ताण आणि लवचिकता:

सूर्य नमस्कारांचा भाग असलेल्या 12 आसनांनी सुनिश्चित करतो की शरीराचा प्रत्येक भाग व्यायाम आहे. त्याच्याशी आलेल्या लवचिकतेवर विश्वास ठेवता येईल. हे संपूर्ण शरीर आणि मणक्याचे हाडे, सांधे आणि अस्थिभंगांसाठी अत्यंत फायदेशीर आहे.

2.अंतर्गत अंग कार्यप्रणाली सुधारते:

विविधता पसरणेमुळे अवयवांत रक्त प्रवाह वाढतो आणि त्यांचे कार्य सुधारते. त्याचे परिणाम म्हणजे चांगले काम करणारी पाचक प्रणाली आणि मूत्रपिंड, जे अन्न पासून पोषणद्रव्ये उत्तम शोषण आणि चयापचयाशी कचरा संपूर्णपणे दूर करण्यासाठी मदत करतात. डिटेक्स नैसर्गिकरित्या घडते, फंसलेल्या वायरी आणि सुधारित सजीवांच्या शरीरात निर्मार्ण होणारे द्रव्य विमोचन सह.

3.वजन कमी होणेः

नियमितपणे 12 आसन नियमितपणे करणे म्हणजे वजन कमी करण्याचा सर्वोत्तम सिद्ध मार्गांपैकी एक म्हणजे रोजच्या रोज. हे संपूर्ण शरीरसंबंधात एक परिपूर्ण व्यायाम आहे आणि पोटाभोवती वजन तोट्याचा उत्तम आहे. हे थायरॉईड ग्रंथी कार्यप्रदर्शन सुधारण्यासाठी सिद्ध झाले आहे, जे चयापचय क्षेत्रात महत्वाची भूमिका बजावते आणि वजन वाढते.

4.हाडांचे आरोग्य:

परंपरेने, हे सूर्यप्रकाशात पहाटेच्या सुमारास केले जाते, ज्यामुळे शरीराला आवश्यक असलेले व्हिटॅमिन डी मिळते. हे चांगले हाडांच्या आरोग्यासाठी आवश्यक आहे.

5.ताणमुक्ती:

ताण प्रकाशन बर्याच मार्गांनी होते. दीप केंद्रित श्वास त्यांच्यापैकी एक आहे. आसना दरम्यान, श्वसनावर नियंत्रण करणे अत्यंत आवश्यक आहे आणि त्यामुळे ताणतणावाची खात्री झाली आहे. विविध स्नायू आणि हाडे तणावग्रस्त वातावरणात येतात आणि संपूर्णपणे ताण निर्माण केल्याने ताण निर्माण होण्यास मदत होते. मन देखील व्यायाम दरम्यान शांत आहे, आणि त्यामुळे तणाव आराम पुढे सुधारीत आहे.

6.अनिद्रासाठी उपाय:

जे लोक झोपू शकत नाहीत त्यांना सूर्य नमस्कार नियमितपणे करून घ्या आणि नियमितपणे नीट सोडा सुनिश्चित करा. ताणतणावासाठी आराम आणि संपूर्ण व्यायाम हे सुनिश्चित करते की चांगल्या झोपांची हमी दिली जाते.

7.मासिक पाळीत उपयुक्त:

या कर्करोगाच्या समावेशासह ज्या महिलांना त्यांच्या मासिक पाळीच्या दरम्यान पेटके आहेत ते फार चांगले सुधारले आहेत. हे सुधारित अभिसरण द्वारे अनियमित मासिक धर्म असलेल्या लोकांना लाभ दाखवण्यासही दर्शविले आहे. सूर्य नमस्कार करणारे गर्भवती स्त्रियांना सामान्य प्रसुतिची शक्यता असते.

8.चमकणारा त्वचा:

विषारी पदार्थ आणि तणाव यांच्या सुटकेसह, एक चमकणारा त्वचा पण नैसर्गिक आहे

रोज योगसाधना केल्यास शुक्राणूंचा दर्जा सुधारतो, त्यामुळे वंध्यत्वाच्या काही प्रकारांवर मात करता येते, असे अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान केंद्राच्या एका अभ्यासात म्हटले आहे. नेचर रिव्ह्य़ू युरॉलॉजी या आंतरराष्ट्रीय वैद्यकीय नियतकालिकात हे संशोधन प्रसिद्ध झाले असून त्यात म्हटले आहे, की डीएनएतील बिघाडामुळे शुक्राणूंचा दर्जा घसरतो, त्यामुळे होणारी संतती आरोग्यसंपन्न असतेच असे नाही. अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थेच्या शरीरशास्त्र व युरॉलॉजी, ऑबस्टेट्रिक्स व गायनॅकॉलॉजी या शाखांनी एकत्रितपणे हे संशोधन केले आहे.

प्रमुख संशोधक प्राध्यापक डॉ. रीमा दाडा यांनी सांगितले, की शुक्राणू जर दर्जेदार नसतील, तर वंध्यत्वाची शक्यता असते त्यामुळे वारंवार गर्भपात होतात, जन्मत: दोष निर्माण होतात. हे सगळे शुक्राणूचा डीएनए खराब असेल तर होते. डीएनए खराब होण्याचे कारण ऑक्सिडेटिव्ह ताण हे असते. ऑक्सिडेटिव्ह ताण हा मुक्त कणात वाढ व शरीराच्या ऑक्सिजन क्षमतेतील घट यामुळे निर्माण होतो.

पुरुषातील शुक्राणू पेशी या ताणाला बळी पडत असतात. प्रदूषण, कीटकनाशके, कीडनाशके, विद्युतचुंबकीय प्रारणे यांचा त्यांच्यावर अनिष्ट परिणाम होत असतो. हे सगळे घटक काही सुधारणांनी टाळता येतात. त्यात जीवनशैलीत बदल हा महत्त्वाचा घटक आहे. रोज योगसाधना केल्याने ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी होतो. डीएनएची हानी कमी होते व टेलोमीअरची लांबी कमी होत नाही म्हणजेच आपले आयुष्य वाढण्याचे ते निदर्शक असते. २०० पुरुषांचा सहा महिने अभ्यास केल्यानंतर त्यांच्यात शुक्राणूंवरील ऑक्सिडेटिव्ह ताण २१ दिवसांनी कमी झाला व त्यांच्या डीएनएचा दर्जाही उंचावला. शुक्राणूंचे वहनही सुधारले. योगसाधनेमुळे वार्धक्याची प्रक्रिया कमी वेगाने होते. टेलोमीअरची लांबी कायम ठेवली जाते त्यामुळे दीर्घायुष्य लाभते.

Dr. Akshay Choudhari
Dr. Akshay Choudhari
MS/MD - Ayurveda, Ayurveda Infertility Specialist, 2 yrs, Pune
Dr. Sandhya Kamble
Dr. Sandhya Kamble
BAMS, Ayurveda Family Physician, 26 yrs, Pune
Dr. Jayashree Suryavanshi
Dr. Jayashree Suryavanshi
BAMS, Garbh Sanskar Diet Therapeutic Yoga, 21 yrs, Pune
Dr. Tushar Dorage
Dr. Tushar Dorage
MS/MD - Ayurveda, Gynaecologist Obstetrics and Gynecologist, 5 yrs, Pune
Dr. Aakash Bora
Dr. Aakash Bora
BHMS, Homeopath, 7 yrs, Pune
Hellodox
x