Hellodox on Facebook Hellodox on Facebook Hellodox on linkedin Hellodox on whatsup Hellodox on Twitter
Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.
Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care

Irritable bowel syndrome, or irritable bowel disease, is a long-term gastrointestinal disorder. It causes abdominal pain, bloating, mucous in stools, irregular bowel habits, and alternating diarrhea and constipation.
Irritable bowel syndrome (IBS) or irritable bowel disease (IBD), is also known as spastic colitis, mucus colitis, and nervous colon. It is a chronic, or long-term, condition, but symptoms tend to change over the years.

IBS can cause persistent discomfort, but most people will not experience severe complications.

Symptoms often improve as individuals learn to manage the condition. Severe and persistent severe symptoms are rare.

Fast facts on irritable bowel syndrome
Here are some key points about irritable bowel syndrome.
IBS can cause discomfort, but it does not usually lead to serious complications.
Currently, there is no cure for IBS.
Dietary and emotional factors can play a key role in IBS.
Reducing alcohol intake can ease symptoms.
Excluding foods that cause gas can also improve symptoms.
IBS can lead to discomfort and abdominal pain.
The most common symptoms experienced by people with IBS are:

changes in bowel habits
abdominal pain and cramping, which often lessen after using the bathroom
a feeling that the bowels are not fully emptied after using the bathroom
excess gas
passing of mucus from the back passage, or rectum
a sudden urgent need to use the bathroom
swelling or bloating of the abdomen
Symptoms often worsen after eating. A flare-up may last from 2 to 4 days, and then symptoms may either improve or go away completely.

Signs and symptoms vary considerably between individuals. They often resemble those of other diseases and conditions. They can also affect different parts of the body.

These can include:

frequent urination
halitosis, or bad breath
joint or muscle pain
persistent fatigue
pain with sex (for females) or sexual dysfunction
irregular menses
Anxiety and depression may also occur, often because of the discomfort and embarrassment that can accompany the condition.

Dietary factors can play a role. Symptoms are often worse after consuming certain products, such as chocolate, milk, or alcohol. There may be either constipation or diarrhea.

Some fruits, vegetables, and sodas can trigger bloating and discomfort. It is unclear whether a food allergy or intolerance plays a role.

Common dietary triggers of cramping or bloating include:

foods that cause flatulence, such as beans, celery, onions, carrots, raisins, bananas, apricots, prunes, brussel sprouts, pretzels, and bagels
dairy products
sugar-free gum
some candies
products with caffeine in them, maybe due to lactose (sugar), sorbitol, or caffeine intolerance, rather than IBS
Fiber: Some people with IBS need to increase their fiber intake, while others have to consume less. A proper balanced level of fiber in the diet can help promote healthy digestion.

Probiotics: These may help some people. The benefits take about 4 weeks to appear.

Food diary: Keeping a record of foods eaten and their effect will help identify the major trigger foods.

Changes in eating habits can help control symptoms. There is no IBS diet that works for everybody, so the person may need to go through a process of trial and error to achieve an optimum diet.

It is unclear what causes IBS, but it is not contagious or cancer-related.

[Small intestine]
IBS causes discomfort in the gastrointestinal system.
Factors that may be involved include:

environmental factors, such as stress
genetic factors
digestive organs being excessively sensitive to pain
an unusual response to infection
a malfunction in the muscles used to move food through the body
an inability of the central nervous system (CNS) to control the digestive system properly
A person's mental and emotional state may have an impact. People who have had a traumatic experience have a higher risk of developing IBS.

Hormonal changes can make symptoms worse. They are often more severe in women, for example, around the time of menstruation.

Infections, such as gastroenteritis, can trigger post-infectious IBS or PI-IBS.

As the causes are uncertain, treatment for IBS aims to relieve symptoms and improve quality of life.

This usually involves some dietary and lifestyle changes, as well as learning how to manage stress.

The following may help:

avoiding sorbitol, found in some chewing gums, diet foods, and sugar-free sweets, as it can cause diarrhea
consuming more oat-based foods to reduce gas or bloating
not skipping meals and eating at the same time every day
eating slowly
limiting alcohol intake
avoiding carbonated sugary beverages, such as soda
limiting the intake of certain fruits and vegetables
limiting tea and coffee intake to three cups per day
drinking enough fluids, at least eight cups of fluid per day for most people
It may help to avoid or limit the intake of resistant starch, commonly found in processed or recooked foods and in some legumes. Resistant starch is not broken down in the digestive tract and counts as a component of dietary fiber.

Anxiety and stress
The following may help reduce or relieve symptoms:

relaxation techniques, including exercises or meditation
some specific physical activities, such as Tai Chi or yoga
regular physical exercise
stress counseling or cognitive-behavioral therapy (CBT)
The following medications are used for IBS symptoms:

Antispasmodic medications reduce abdominal cramping and pain by relaxing the muscles in the gut.
Bulk-forming laxatives can help relieve constipation. These can be purchased over-the-counter or online, although they should be used with caution.
Antimotility medications for diarrhea include loperamide, which slows down the contractions of the intestinal muscles. Loperamide may be purchased online.
Tricyclic antidepressant (TCAs) often helps to reduce abdominal pain and cramping.
Medications specific to IBS treatment include:

alosetron (Lotronex) for severe diarrhea-predominant IBS in women
lubiprostone (Amitiza) for constipation-predominant IBS in women
These are usually the last line of treatment when other lifestyle or therapeutic interventions have failed, and symptoms remain severe.

Psychological therapy
Some psychological techniques can be useful:

Psychodynamic interpersonal therapy (PIT), where the therapist helps the patient explore their past to find out whether anything may have affected them unconsciously.
Hypnotherapy can help alter the unconscious mind's attitude to symptoms.
Cognitive-behavioral therapy (CBT) fosters strategies for reacting differently to the condition through relaxation techniques and a positive attitude.
Exercise can help reduce symptoms in some people.

Dr. Ravindra Borade
BAMS Allergist Ayurveda 11 Years Experience, Pune

इर्रिटेबल बाउल सिंड्रोम (IBS) एक आम बीमारी है और यह बड़ी आंत (large intestine) को प्रभावित करती है। इस समस्या से पीड़ित व्यक्ति को पेट में दर्द एवं मरोड़ होना, सूजन, गैस, कब्ज और डायरिया होना इर्रिटेबल बाउल सिंड्रोम (आईबीएस) के मुख्य लक्षण हैं। यदि लंबे समय तक इस समस्या की अनदेखी की जाए तो यह अधिक गंभीर हो सकती है। इर्रिटेबल बोवेल सिंड्रोम कई कारणों से होता है। माना जाता है कि जब कोलन अतिसंवेदनशील (hypersensitive) हो जाता है तो इसमें हल्की उत्तेजना शुरू होती है। जिसके कारण पेट में कब्ज हो जाता है या डायरिया शुरू हो जाती है। इसके अलावा कुछ एक्सपर्ट भोजन से हुए एलर्जी या कुछ विशेषप्रकार के भोज्य पदार्थों के प्रति कोलन का संवेदनशील होना भी इस समस्या का कारण मानते हैं। इसके अलावा भी इर्रिटेबल बाउल सिंड्रोम के कई कारण (cause,पाचन तंत्र के नसों में असामान्यता के कारण पेट में गैस बनता है जिसके कारण पेट में अधिक तनाव (stretches) उत्पन्न होता है और मल कड़ा हो जाता है। इसके कारण पेट में दर्द शुरू हो जाता है और भोजन भी आसानी से नहीं पच (digest) पाता। परिणामस्वरूप व्यक्ति को डायरिया भी होने लगती है।,र्रिटेबल बाउल सिंड्रोम होने पर कुछ लोगों के आंत में इम्यून सिस्टम की कोशिकाओं की संख्या बढ़ जाती है। इसी कारण से पेट में दर्द होता है और डायरिया होने लगती है।,आंत में बैक्टीरिया या वायरस की संख्या बढ़ जाने से पेट में हलचल (movement)

Dr. Shivam Jain # ENT Specialist Family Physician
HelloDox Care

Irritable bowel syndrome (IBS) is a group of symptoms—including abdominal pain and changes in the pattern of bowel movements without any evidence of underlying damage. Treating irritable bowel syndrome can include changing diet, reducing stress, and taking medication.

There are many types of teas and herbs that may be beneficial for easing the symptoms of IBS. They are :-

- Turmeric: Eating turmeric has relatively little risk and is known to decrease inflammation and act as an anti-oxidant, both of which are health benefits for someone with IBS. Turmeric tea is sold in pre-packaged tea bags or can be made at home using ground turmeric or a piece of turmeric root. Turmeric can also be mixed with lemongrass and cinnamon to make a flavorful mixture.

- Ginger: It is believed that the ginger extract may help decrease inflammation, make the stomach lining stronger, and promote movement in the intestines.

- Peppermint: Peppermint tea can reduce bowel spasms and help the liver detoxify the body. However, Peppermint is not recommended for use by people with hiatal hernias, gastroesophageal reflux disease, or gallbladder problems. Heartburn is not an uncommon side effect.

- Chamomile: Some people choose chamomile tea for relieving an upset stomach. It could offer benefits for people with IBS since digestive symptoms can be related to #stress.

- Fennel: It may be helpful for people with IBS since it can help relax the intestinal muscle and relieve #gas. It has a sweet flavor similar to aniseed.

आतड्यात जळजळीची लक्षणे(Irritable bowel syndrome):

आतड्यात जळजळीची लक्षणे लक्षण
खालील वैशिष्ट्ये आतड्यात जळजळीची लक्षणे दर्शवितात:
- ओटीपोटात वेदना किंवा क्रॅम्पिंग
- गॅस
- अतिसार
- कब्ज
- मल मध्ये श्लेष्मा

आतड्यात जळजळीची लक्षणे कोणतीही शारीरिक लक्षणे दर्शवत नसेल तरीही रुग्णांमध्ये उपस्थित राहू शकतो.

आतड्यात जळजळीची लक्षणे चे साधारण कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल तंत्रिका तंत्रात असामान्यता

आतड्यात जळजळीची लक्षणे साठी जोखिम घटक
खालील घटक आतड्यात जळजळीची लक्षणे जोखमीची शक्यता वाढवू शकतात:
- 45 वर्षाखालील लोक
- चिडचिड आंत्र सिंड्रोमचा कौटुंबिक इतिहास आहे
- मानसिक आरोग्य समस्या

आतड्यात जळजळीची लक्षणे टाळणे संभव आहे?
होय, आतड्यात जळजळीची लक्षणे प्रतिबंधित करणे संभव आहे. खालील गोष्टी करून प्रतिबंध करणे शक्य आहे:
- फायबर पूरकांचे सेवन
- प्रगतीशील विश्रांती व्यायाम करा
- खोल श्वास

खालीलप्रमाणे जगभरात प्रत्येक वर्षी आतड्यात जळजळीची लक्षणे प्रकरणांची संख्या दिसली आहेत:
- 50 के - 500 के दरम्यान सामान्य नाहीत

सामान्य वयोगट
आतड्यात जळजळीची लक्षणे खालील वयोगटात सर्वात सामान्यपणे आढळते:
- 35-50 वर्षे वयोगटातील

सामान्य लिंग
- आतड्यात जळजळीची लक्षणे कोणत्याही लिंगात होऊ शकतो.

प्रयोगशाळेतील चाचण्या आणि कार्यपध्दती आतड्यात जळजळीची लक्षणे चे निदान करण्यासाठी
प्रयोगशाळेतील चाचण्या आणि प्रक्रियांचा वापर आतड्यात जळजळीची लक्षणे शोधण्यासाठी केला जातो:
- लवचिक सिग्मोइडोस्कोपी: कोलनच्या खालच्या भागात तपासण्यासाठी
- एक्स-रे (रेडिओग्रोफी): कोलनची प्रतिमा मिळविण्यासाठी
- संगणकीकृत टोमोग्राफी (सीटी) स्कॅनः अंतर्गत अवयवांच्या क्रॉस-सेक्शनल एक्स-रे प्रतिमा तयार करणे
- स्टूल चाचण्या: जीवाणू किंवा परजीवींसाठी मल तपासण्यासाठी

जर रुग्णांना आतड्यात जळजळीची लक्षणे चे लक्षण असतील तर खालील तज्ञांना भेट द्यावे:
- गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट

उपचार न केल्यास आतड्यात जळजळीची लक्षणांची अधिक समस्या होते?
होय, जर उपचार न केल्यास आतड्यात जळजळीची लक्षणे गुंतागुंतीचा होतो. आतड्यात जळजळीची लक्षणे वर उपचार न केल्यास, उद्भवणार्या गुंतागुंती आणि समस्यांची सूची खाली दिली आहे:
- रक्तस्त्राव
- जीवनाच्या एकूण गुणवत्तेवर परिणाम करा

खालीलप्रमाणे आत्म-काळजी किंवा जीवनशैलीत बदल आतड्यात जळजळीची लक्षणे च्या उपचार किंवा व्यवस्थापनास मदत करू शकतात:
- उच्च गॅस पदार्थ काढून टाकणे: रोगाची शक्यता कमी करते
- लसूण अन्नातून काढून टाकणे: अतिसार लक्षणांमध्ये सुधारणा दर्शवते
- नियमित वेळेत खा, दररोज त्याच वेळी खाण्याचा प्रयत्न करा.
- भरपूर द्रवपदार्थ प्या: दररोज भरपूर प्रमाणात द्रव पिण्याचा प्रयत्न करा.
- नियमित व्यायाम करा : आतड्यांमधील सामान्य संकुचितपणा.

खालील पर्यायी औषध आणि चिकित्सा आतड्यात जळजळीची लक्षणे च्या उपचार किंवा व्यवस्थापनास मदत म्हणून ओळखले जातात:
- एक्यूपंक्चर थेरपी: चिडचिड आंत्र सिंड्रोमच्या लक्षणे सुधारते.
- सम्मोहन थेरपी: ओटीपोटात वेदना आणि सूज कमी करणे.
- सेन्टेक प्रोबियोटिक सप्लीमेंट्स: लक्षणे टाळतात.
- नियमित व्यायाम: शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य राखण्यासाठी नियमित व्यायाम करा.
- ध्यान करा: आंतड्यावर ताण कमी करते.
- गुट-डायरेक्टेड हिप्नॅथेरेपी: कोलनमधील स्नायूंना आराम करा.

आतड्यात जळजळीची लक्षणे रुग्णांना खालील क्रिया मदत करू शकतात:
- समुपदेशन: लक्षणे खराब होण्याची शक्यता कमी करण्यास मदत करते.
- आयबीएस बद्दल जाणून घ्या: आपल्याला त्यावर अधिक चांगले शुल्क घेण्यास मदत करते.
- इतरांना आईबीएससह शोधा: इंटरनेटवर किंवा आपल्या समुदायात आयबीएस समर्थन गटांमध्ये सामील व्हा.

आतड्यात जळजळीची लक्षणे उपचारांची वेळ
प्रत्येक रुग्णाच्या उपचारांकरिता वेळ-कालावधी भिन्न असू शकते, तज्ञांच्या पर्यवेक्षणानुसार योग्यरित्या उपचार केल्यास आतड्यात जळजळीची लक्षणे निराकरण करण्यासाठी विशिष्ट कालावधी लागतो:
- 1 - 3 महिन्यांत

काही लोकांमध्ये वयानुसार चिडचिडेपणा कमी व्हायला पाहिजे, पण तो आणखी वाढत जातो. मात्र या साठी सतत कामात असणे गरजेचे आहे. तसेच काही-काही व्यायामदेखील आहेत.

व्यायामाचा चांगला परिणाम - जर तुम्ही आठवड्यातून किमान तीनवेळा व्यायाम केला तरी तुमच्या चिडचिडेपणामध्ये फरक जाणवेल. चिडचिड होत असल्यास दररोज थोडा व्यायाम करा. यामध्ये 10 मिनिटे पायी चालणे तसेच 45 मिनिट वर्कआऊट तुम्ही करू शकता.

बागकाम करा - बागकाम केल्याने हात खराब होतील या विचाराने अनेकजण हे काम टाळतात. मात्र बागकाम केल्याने मेंदूकडून येणार्‍या एका विशिष्ट केमिकलमध्ये वाढ होते. यामुळे चिडचिडेपणा कमी होण्यास मदत होते. तसेच हे काम केल्याने व्यायामदेखील होतो.
मेडिटेशन केव्हाही उत्तम - मेडिटेशन केल्याने तुमचे लक्ष तुमच्या श्वासावर केंद्रित राहाते. मेडिटेशन करणे केव्हाही उत्तम. परिणामी चिडचिडेपणा हा कमी होतो. यामुळे डोक्यातील विचार आपोआप निघून जातात.

योगदेखील महत्त्वाचा - योग हा मेडिटेशनचाच एक भाग आहे. योगामध्ये असणार्‍या काही पद्धती किंवा आसने यामुळे शरीरातील स्नायू आणि टिश्यू ताणले जातात. यामुळे हृदयाचे ठोके आणि रक्तदाब नियंत्रणात राहून चिडचिडेपणा कमी होण्यास मदत होते. मात्र, योग करतवेळी डॉक्टरांचा सल्ला अवश्य घ्या. मसाज करणे चांगला उपाय - मसाज करणे हात, पाय, पाठ यामधील स्नायू आणि टिश्यूंसाठी उत्तम असते. यामुळे स्नायू ताणले जातात. परिणामी ताण आणि चिडचिडेपणा येत नाही.
शांत झोप घ्या - झोपण्यापूर्वी टीव्ही किंवा कॉम्प्युटरवर काम करू नये. तसेच नियमित व्यायाम केल्याने देखील शांत झोप लागण्यास मदत होते. जर तुम्हाला दररोज पुरेशी झोप मिळत नसेल तर चिडचिडेपणा वाढण्याची शक्यता असते. व्यक्तीला 7 ते 9 तास झोप मिळणे गरजेचे असते. पुरेशी आणि शांत झोप मिळण्यासाठी खोलीत थंडावा, थोडा अंधार आणि शांतता असणे आवश्यक आहे.

टिप्स :- ताणतणावापासून मुक्तीसाठी व्यायामाला महत्त्वाचे स्थान द्या. नियमित व्यायाम केल्याने ताण कमी होण्यास मदत मिळते. सकाळी शक्य नसेल तर संध्याकाळी वॉकला जा.
जर आपण एखाद्या आजाराने किंवा शरीरातील बदलामुळे तणावग्रस्त आहात, तर तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. उदा. डोक्यावर केस गळत आहेत, याचे टेंशन तुम्ही घेतले असेल तर काळजी करण्यापेक्षा त्यावर उपाय करा, हेअर ट्रान्सप्लांट करा, औषधे घ्या, प्राणायाम करा. जेवणात प्रोटीन असलेले पदार्थ असू द्या.

जर आपल्यासोबत काहीसे असे घडत असेल, ज्याचा विचार करून ताण वाढतोय. तर आपल्या या नकारात्मक घटना दूर सारा आणि त्याचा विचार न करता चांगल्या गोष्टींचा विचार करा.
नवरा-बायकोच्या नात्यात ताणतणाव असेल तर जवळच्या मित्रांसोबत किंवा घरातील मंडळींसोबत चर्चा करा. यासाठी मॅरेज काउंसलरची मदत घेऊ शकता.

आर्थिक परिस्थितीच्या कारणाने तणावग्रस्त असाल तर शांत डोक्याने आपल्याजवळ किती पैसा आहे आणि कायदेशीर मार्गाने आपण आपला इन्कम कसा वाढवू शकतो, याबाबत विचार करा. उगाच टेंशन घेऊ नका.

Dr. Prashant S Mane
Dr. Prashant S Mane
BAMS, Critical Care Medicine Specialist, 10 yrs, Pune
Dr. Deelip Janugade
Dr. Deelip Janugade
BAMS, Family Physician General Physician, 31 yrs, Pune
Dr. Minal Sapate
Dr. Minal Sapate
BDS, Dentist Cosmetic and Aesthetic Dentist, 15 yrs, Pune
Dr. Dennis David
Dr. Dennis David
MS - Allopathy, General and Laparoscopic Surgeon, 7 yrs, Palakkad
Dr. Joydeep Saha
Dr. Joydeep Saha
Specialist, Pain Management Specialist Physician, 10 yrs, Kolkata