Hellodox on Facebook Hellodox on Facebook Hellodox on linkedin Hellodox on whatsup Hellodox on Twitter
Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.
Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care

A bone density test is the only test that can diagnose osteoporosis before a broken bone occurs. This test helps to estimate the density of your bones and your chance of breaking a bone. Experts recommend a bone density test of the hip and spine by a central DXA machine to diagnose osteoporosis. DXA stands for dual energy X-Ray Absorptiometry.
You can find out whether you have osteoporosis or if you should be concerned about your bones by getting a bone density test. Some people also call it a bone mass measurement test. This test uses a machine to measure your bone density. It estimates the amount of bone in your hip, spine and sometimes other bones. Your test result will help your healthcare provider make recommendations to help you protect your bones. Are you a post menopausal woman or man age 50 and older? Have you recently broken a bone? If you answered “yes” to both questions, you should talk to your doctor or other healthcare provider about getting a bone density test if you’ve never had one.

What is purpose of Bone Density Test?
A bone density test tells you if you have normal bone density, low bone density (osteopenia) or osteoporosis. It is the only test that can diagnose osteoporosis. The lower bone density increases the risk of breaking your bone. A bone density test can help you and your healthcare provider with below points.
Learn if you have weak bones or osteoporosis before you break a bone
Predict your chance of breaking a bone in the future
See if your bone density is improving, getting worse or staying the same
Find out how well an osteoporosis medicine is working
Let you know if you have osteoporosis after you break a bone

Who Should Have a Bone Density Test?
Experts recommend that you have a bone density test if:
You are a woman age 65 or older
You are a man age 70 or older
You break a bone after age 50
You are a woman of menopausal age with risk factors
You are a post menopausal woman under age 65 with risk factors
You are a man age 50-69 with risk factors

A bone density test may also be necessary if you have any of the following:
An X-ray of your spine showing a break or bone loss in your spine
Back pain with a possible break in your spine
Height loss of ½ inch or more within one year
Total height loss of 1½ inches from your original height

Types of Bone Density Tests
Dual-energy X-ray absorptiometry machine: DEXA is a non-invasive test to measure bone density.
Central DXA: Experts recommend a bone density test of the hip and spine using a central DXA machine to diagnose osteoporosis. DXA stands for dual energy x-ray absorptiometry. When testing can’t be done on the hip and spine, expert suggests a central DXA test of the radius bone in the forearm. In some cases, the type of bone density testing equipment used depends on what is available in your community. Healthcare providers measure bone density in the hip and spine for several reasons. First, people with osteoporosis have a greater chance of fracturing these bones. Second, broken bones in the hip and spine can cause more serious problems, including longer recovery time, greater pain and even disability. Bone density in the hip and spine can also predict the likelihood of future breaks in other bones.
With most types of bone density tests, a person remains fully dressed, but you do need to make sure no buttons or zippers are in the way of the area to be scanned. The test usually takes less than 15 minutes. Bone density tests are non-invasive and painless. This means that no needles or instruments are placed through the skin or body. A central DXA uses very little radiation. You are actually exposed to 10–15 times more radiation when you fly round trip between New York and San Francisco.
When repeating a bone density test, it is best to use the same testing equipment and have the test done at the same place each time. This provides a more accurate comparison with your last test result. Although it is not always possible to have your bone density test at the same place, it is still important to compare your current bone density scores to your previous scores.
Standard x-rays cannot be used in place of bone density tests. Unlike bone density tests, X-rays are not able to show osteoporosis until the disease is well advanced. However, X-rays can be used in addition to a DXA to detect broken bones in the spine or elsewhere.

Screening Tests: Also called peripheral tests, screening tests measure bone density in the lower arm, wrist, finger or heel. The types of peripheral tests are:
pDXA (peripheral dual energy x-ray absorptiometry)
QUS (quantitative ultrasound)
pQCT (peripheral quantitative computed tomography)
Screening tests can help identify people who are most likely to benefit from further bone density testing. They are also useful when a central DXA is not available. These tests are often done at health fairs and in some medical offices. Screening tests cannot accurately diagnose osteoporosis and they should not be used to see how well an osteoporosis medicine is working. If you have a peripheral bone density test, you should follow up with your healthcare provider. Discuss whether you need additional testing, such as a central DXA test of the hip and/or spine. The results of a peripheral test cannot be compared with the results of a central DXA.
People of Larger Size. Most central DXA machines cannot measure bone density in the hip and spine of patients who weigh more than 300 pounds. Some newer machines can measure bone density in people who weigh up to 400 pounds, but these machines are not widely available. When the hip and spine cannot be measured, some healthcare providers recommend a central DXA test of the radius bone in the forearm and a peripheral bone density test of the heel or another bone. Doing both of these tests might provide more complete information.

Where to Have a Bone Density Test?
Most people need a prescription or referral from their healthcare provider to have a bone density test. If you’re not sure where to go for a bone density test, contact your healthcare provider or your insurance plan to find out where the test is available. Also, most hospital radiology departments, private radiology groups and some medical practices offer bone density testing.
When you go for your appointment, be sure to take the prescription or referral with you. The testing centre will send your bone density test results to your healthcare provider. You may want to make an appointment to discuss your results with your healthcare provider.

How Often to Repeat a Bone Density Test
People taking an osteoporosis medicine should repeat their bone density test by central DXA every one – two years. After starting a new osteoporosis medicine, many healthcare providers will repeat a bone density test after one year.

Understanding Bone Density Test Results
Your bone density test results are reported using T-scores. A T-score shows how much your bone density is higher or lower than the bone density of a healthy 30-year old adult. A healthcare provider looks at the lowest T-score to diagnosis osteoporosis.

What Your T-score Means. According to the World Health Organization (WHO):
A T-score of -1.0 or above is normal bone density. Examples are 0.9, 0 and -0.9.
A T-score between -1.0 and -2.5 means you have low bone density or osteopenia. Examples are T-scores of -1.1, -1.6 and -2.4.
A T-score of -2.5 or below is a diagnosis of osteoporosis. Examples are T-scores of -2.6, -3.3 and -3.9.
The lower a person’s T-score, the lower the bone density. A T-score of -1.0 is lower than a T-score of 0.5 and a T-score of -3.5 is lower than a T-score of -3.0.

हाडे घनता चाचणी म्हणजे काय?
हाडे घनता चाचणी ही एकमात्र चाचणी आहे जी हाडे मोडण्याअगोदर ओस्टियोपोरोसिस चे निदान करू शकते. ही चाचणी आपल्या हाडाची घनता आणि हाडे मोडण्याची शक्यता ठरविण्यास मदत करते. ऑस्टियोपोरोसिस चे निदान करण्यासाठी केंद्रीय डीएक्सए मशीनद्वारे हिप आणि स्पाइन ची हाडे घनता तपासण्याची तज्ञ शिफारस करतात.डीएक्सए म्हणजे ड्युअल एनर्जी एक्स-रे अॅसोबोप्टिओमेट्री. आपण आपल्या हाडांविषयी चिंतित असाल तर हाडे घनता तपासणी करून आपल्याला ऑस्टियोपोरोसिस आहे का हे शोधू शकता. काही लोक यास हाड मास मापन चाचणी देखील म्हणतात. ही चाचणी आपल्या हाडाची घनता मोजण्यासाठी मशीन वापरते. आपल्या हिप,रीढ़ च्या हाडांची आणि कधीकधी इतर हाडांची संख्या अनुमानित करते. आपले चाचणी परिणाम आपल्या आरोग्यसेवा प्रदात्यास आपली हाडे सुरक्षित ठेवण्यात मदत करेल.
आपण पोस्टमेनोपॉझल महिला किंवा 50 वर्ष आणि त्यापेक्षा वयस्कर व्यक्ती आहात? आपले अलीकडे हाड मोडले आहे का?आपण दोन्ही प्रश्नांना "होय" उत्तर दिले असल्यास,आपण आपल्या डॉक्टरांशी किंवा इतर आरोग्यसेवा प्रदात्याशी बोलणे आवश्यक आहे.

हाडे घनता चाचणी कशाकरिता केली जाते ?
आपल्या हाडांची घनता सामान्य आहे कि घनता कमी आहे (ऑस्टियोपेनिया)किंवा ऑस्टियोपोरोसिस असेल तर हाडे घनता चाचणी हे कळविण्यात मदत करते. ही एकमेव चाचणी आहे जे ऑस्टियोपोरोसिसचे निदान करू शकते. आपल्या हाडांची घनता कमी असेल, हाडे मोडण्याचा धोका जास्त असेल, तर हाडांच्या घनता चाचणीमुळे आपण आणि आपल्या हेल्थकेअर प्रदात्यास मदत होऊ शकते:
हाडे मोडण्याआधी तुमची हाडे कमकुवत किंवा ऑस्टियोपोरोसिस आहेत का ते पहा
भविष्यकाळात हाडे मोडण्याची शक्यता असल्याचा अंदाज लावता येतो
आपली हाडे घनता सुधारत आहे किंवा वाईट होत आहे ते पहा
ऑस्टियोपोरोसिस वरील औषध किती चांगले काम करत आहे ते शोधा
हाडे मोडल्यानंतर ऑस्टियोपोरोसिस आहे का हे कळू शकते

हाडाची घनता चाचणी कोणी करावी?
तज्ञ शिफारस करतात की हाडे घनता चाचणी करावी जर आपण :
आपण 65 वर्ष किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाची महिला आहात
आपण वय 70 किंवा त्यापेक्षा वयस्कर आहात
आपण रजोनिवृत्ती झालेली महिला आहात
आपण 65 वर्षांच्या खालील पोस्टमेनोपॉजल स्त्रिया आहेत
आपण धोका असलेल्या घटकांसह 50-69 वयाच्या व्यक्ती आहात

आपल्याकडे खालील पैकी एखादे लक्षण असल्यास हाडांच्या घनता चाचणीची आवश्यकता असू शकते:
आपल्या रीढ़ च्या हाडांचा एक्स-रे आपल्या हाडांचे विघटन किंवा हाड तोटा दर्शवितो
पाठ दुखणे
एका वर्षाच्या आत ½ इंच किंवा त्यापेक्षा जास्त उंची कमी
आपल्या मूळ उंचीवरून 1½ इंच उंचीची उंची कमी

हाडे घनता चाचणीचे प्रकार:
ड्युअल-एनर्जी एक्स-रे शोपेटिओमेट्री मशीन
डीएक्सए हाडांच्या घनतेचा मापन करण्यासाठी एक नॉन इनवेसिव्ह चाचणी आहे.
सेंट्रल डीएक्सए

ऑस्टियोपोरोसिसचे निदान करण्यासाठी केंद्रीय डीएक्सए मशीनचा वापर करुन एनओएफ हिप आणि रीढ़ ची हाडे घनता तपासण्याची शिफारस करते. डीएक्सए म्हणजे ड्युअल एनर्जी एक्स-रे शोषकेटीमेट्री. जेव्हा हिप आणि स्पाइन वर चाचणी केली जाऊ शकत नाही, तेव्हा एनओएफ अग्रगण्य मध्ये त्रिज्या हाडांच्या केंद्रीय डीएक्सए चाचणी सूचित करते.
हेल्थकेअर प्रदाते हिप आणि स्पाइनमधील हाडांच्या घनतेस अनेक कारणांमुळे मोजतात. प्रथम, ऑस्टियोपोरोसिस असलेल्या लोकांना हा हाडे फ्रॅक्चर करण्याची अधिक शक्यता असते. दुसरे, हिप आणि रीतीने विघटित हाडे अधिक गंभीर समस्या उद्भवू शकतात, अधिक पुनर्प्राप्ती वेळ, अधिक वेदना आणि अक्षमता देखील. हिप आणि स्पाइनमधील हाडांच्या घनतेमुळे इतर हाडांच्या भविष्यातील विश्रांतीची शक्यता देखील भासू शकते.

चाचणी दरम्यान काय केले जाते?
बऱ्याच प्रकारची हाडे घनता तपासणीमध्ये,व्यक्ती पूर्ण कपडे घातलेली असते, परंतु क्षेत्र स्कॅन करण्याच्या मार्गात कोणतीही बटणे किंवा झिपर्स नसल्याची आपल्याला खात्री करणे आवश्यक आहे. चाचणीमध्ये साधारणतः 15 मिनिटांपेक्षा कमी वेळ लागतो. हाडे घनता चाचणी गैर-आक्रमक आणि वेदनारहित असतात. एक केंद्रीय डीएक्सए चाचणीकरिता किरणे वापरते. हाडांच्या घनता चाचणीची पुनरावृत्ती करताना, त्याच चाचणी उपकरणांचा वापर करणे चांगले आहे आणि प्रत्येक वेळी त्याच ठिकाणी चाचणी केली पाहिजे. हे आपल्या अंतिम चाचणी परिणामांसह अधिक अचूक तुलना प्रदान करते. जर एकाच ठिकाणी आपल्या हाडे घनता चाचणी करणे नेहमीच शक्य नसेल तरीही आपल्या सध्याच्या हाडे घनता गुणांची तुलना आपल्या मागील स्कोअरशी करणे आवश्यक आहे. हाडांच्या घनता चाचणीच्या जागी मानक एक्स-रे वापरले जाऊ शकत नाहीत. हाडांच्या घनतेच्या परीक्षांप्रमाणे, एक्स-किरण हा रोग प्रगत होईपर्यंत ऑस्टियोपोरोसिस दर्शवू शकत नाही. तथापि, तुटलेली हाडे ओळखण्यासाठी डीएक्सए व्यतिरिक्त एक्स-रे वापरली जाऊ शकतात.

स्क्रीनिंग चाचणी
यास परिधीय चाचण्या देखील म्हणतात, स्क्रीनिंग चाचण्या मनगट, बोट किंवा एइलमध्ये हाडांची घनता मोजतात. परिधीय चाचण्या चे प्रकार आहेत:
क्यूयू (परिमाणशील अल्ट्रासाऊंड)
पीक्यूसीटी (परिधीय परिमाणवाचक गणना केलेले टोमोग्राफी)
स्क्रीनिंग चाचणी पुढील हाडे घनता चाचणीतून सर्वाधिक लाभ मिळवणाऱ्या लोकांना ओळखण्यात मदत करू शकते. जेव्हा केंद्रीय डीएक्सए उपलब्ध नसते तेव्हा देखील हे उपयुक्त आहेत. या चाचण्या काही वैद्यकीय कार्यालयांमध्ये केल्या जातात. स्क्रीनिंग चाचण्या ओस्टियोपोरोसिसचे अचूकपणे निदान करू शकत नाहीत आणि ऑस्टियोपोरोसिस औषध किती चांगले कार्य करत आहे हे पाहण्यासाठी त्यांचा वापर केला जाऊ नये.
आपणास परिधीय हाडे घनता चाचणी करायची असल्यास, आपण आपल्या आरोग्यसेवा प्रदात्याचे अनुसरण केले पाहिजे. हिप किंवा स्पाइन च्या केंद्रीय डीएक्सए चाचणीसारख्या अतिरिक्त चाचणीची आपल्याला आवश्यकता आहे किंवा नाही हे विचारात घ्या. परिधीय चाचणी परिणामांची केंद्रीय डीएक्सएच्या परिणामांशी तुलना करता येत नाहीत. मोठ्या आकाराचे लोक. बहुतेक सेंट्रल डीएक्सए मशीन्स हिप घनता मोजू शकत नाहीत जे रुग्णांपेक्षा 300 पौंड वजनाचे असतात. काही नवीन मशीन 400 पौंड वजन असलेल्या लोकांमध्ये हाडे घनता मोजू शकतात परंतु या मशीन मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध नाहीत. जेव्हा हिप आणि स्पाइन मोजले जाऊ शकत नाहीत, तेव्हा काही आरोग्यसेवा प्रदाते अग्रभागी असलेल्या त्रिज्या अस्थीच्या मध्यवर्ती डीएक्सए चाचणीची शिफारस करतात आणि एइल किंवा इतर हाडांच्या परिधीय हाडे घनता चाचणीची शिफारस करतात. या दोन्ही चाचण्या केल्याने अधिक संपूर्ण माहिती प्रदान केली जाऊ शकते.

हाडांची घनता चाचणी कुठे करावी?
बऱ्याच लोकांना त्यांच्या आरोग्यसेवा प्रदात्याकडून हड्डी घनता तपासणीसाठी एक डॉक्टर किंवा डॉक्टरांकडून एक रेस्क्रिप्शन किंवा रेफरल आवश्यक आहे. जर आपल्याला खात्री नसेल की हाडांच्या घनता चाचणीसाठी कुठे जायचे तर चाचणी कोठे उपलब्ध आहे हे शोधण्यासाठी आपल्या हेल्थकेअर प्रदाता किंवा आपल्या विमा योजनेशी संपर्क साधा. तसेच, बहुतेक हॉस्पिटल मध्ये रेडिओलॉजी विभाग, खाजगी रेडिओलॉजी गट आणि काही वैद्यकीय पद्धती हड्डी घनता चाचणी करतात.
आपण जेव्हा आपल्या अपॉईंटमेंटसाठी जाल, तेव्हा आपल्याबरोबर औषधोपचार किंवा रेफरल घेतल्याची खात्री करा. चाचणी केंद्र आपल्या हाडे घनता चाचणी परिणाम आपल्या हेल्थकेअर प्रदात्यास पाठवेल. आपल्या आरोग्य सेवा प्रदात्यासह आपल्या परिणामांवर चर्चा करण्यासाठी आपण भेटी घेऊ शकता.

हाडे घनता चाचणी ची किती वेळा पुनरावृत्ती करावी ?
ऑस्टियोपोरोसिस औषध घेतलेल्या व्यक्तींनी प्रत्येक आठवड्याला मध्यवर्ती डीएक्सए द्वारे त्यांच्या हाडे घनता चाचणीची पुनरावृत्ती करावी. नवीन ऑस्टियोपोरोसिस औषध सुरू केल्यानंतर,एका वर्षानंतर हाडे घनता चाचणी पुन्हा करावी.

हाडे घनता चाचणी चे परिणाम समजून घ्या:
टी-स्कोअरचा वापर करून आपल्या हाडे घनता चाचणी परिणाम नोंदवले जातात. 30 वर्षांच्या प्रौढ व्यक्तीच्या हाडांच्या घनतेपेक्षा आपल्या हाडांची घनता किती जास्त किंवा कमी आहे हे टी-स्कोर दर्शवते.ऑस्टियोपोरोसिस निदान करण्यासाठी एक हेल्थकेअर प्रदाता सर्वात कमी टी-स्कोर पाहतो.
आपला टी-स्कोर म्हणजे काय.वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन (डब्ल्यूएचओ) नुसार:

-1.0 किंवा त्यावरील टी-स्कोर सामान्य हाडे घनता असते.उदाहरणे 0.9, 0 आणि -0.9 आहेत.
-1.0 आणि -2.5 मधील टी-स्कोअर म्हणजे आपल्याला कमी हाडे घनता किंवा ऑस्टियोपेनिया आहे. उदाहरणे -1.1, -1.6 आणि -2.4 च्या टी-स्कोअर आहेत.
-2.5 किंवा त्यापेक्षा कमी टी-स्कोर ऑस्टियोपोरोसिसचा निदान आहे.उदाहरणे -2.6, -3.3 आणि -3.9 च्या टी-स्कोअर आहेत.
एखाद्या व्यक्तीचे टी-स्कोर कमी, हाडे घनता कमी. 0.5 च्या टी-स्कोअरपेक्षा -1.0 ची टी-स्कोअर कमी आहे आणि -3.5 च्या टी-स्कोअर -0.0 च्या टी-स्कोअरपेक्षा कमी आहे.

Dr. Varghese Jibi
Dr. Varghese Jibi
MS/MD - Ayurveda, Ayurveda, 8 yrs, Pune
Dr. Rajendra V. Yelwande
Dr. Rajendra V. Yelwande
BAMS, Ayurveda, 38 yrs, Pune
Dr. Amit Gupte
Dr. Amit Gupte
BDS, Dentist, 18 yrs, Pune
Dr. Pradnya  Gurav
Dr. Pradnya Gurav
MD - Homeopathy, Adolescent And Child Psychiatrist Homeopath, 8 yrs, Pune
Dr. Pradip Pandhare
Dr. Pradip Pandhare
DNYS, 9 yrs, Pune