Health Tips
Stay healthy by reading wellness advice from our top specialists.
Published  

साठीनंतर मणक्याची शस्त्रक्रिया

Dr. HelloDox Care #
HelloDox Care
Consult

मणक्याच्या शस्त्रक्रियेबद्दल असलेल्या अनेक गैरसमजांपैकी एकाविषयी मला अनेक वेळा प्रश्न विचारले जातात. मणक्याची शस्त्रक्रिया करण्याआधी याचे निवारण करावं लागते. साठीनंतर मणक्याचे अनेक प्रकारचे आजार होत असले, तरीही 'लंबर कॅनॉल स्टेनोसिस' हा अत्यंत महत्त्वाचा आजार. या आजारामुळे जी लक्षणे दिसतात त्याला 'न्यूरोजेनिक क्लॉडिकेशन' म्हणतात. या लक्षणांबरोबरच यात साएटिकाची लक्षणेदेखील दिसू शकतात.

कंबर दुखणे, थोडे अंतर गेल्यावर मांड्या, पोटऱ्या भरून येणे, जड पडणे, बधीर होणे, मुंग्या येणे सुरू होते. त्यामुळे पुढे चालणे अवघड होऊन थांबावे लागते. काही वेळ थांबले, की परत पुढे चालता येते. चालू शकता येईल, असे असणारे अंतर दिवस जातील तसे कमी होत जाते. शेवटी उभे राहिले, तरी मांड्या व पाय भरून येतात. आजारावर योग्य वेळी उपचार केला नाही, तर लघवीवरचे नियंत्रण जाणे आणि पावलांत पॅरॅलिसिस होणे, यांसारखे त्रास होऊ शकतात. या आजाराच्या शस्त्रक्रियेसंबंधी निर्णय का व कसा घ्यावा, हे विशद करण्यासाठी पुढील घटना दिली आहे.

'डॉक्टर, मला हा जो कंबरेच्या मणक्याचा त्रास आहे, तो दिवसेंदिवस वाढत चालला आहे. गुडघे दुखी तर १० वर्षांपासून आहेच; पण कंबर आणि पायातील दुखणे, मी अजूनही सहन करू शकतो आहे, म्हणूनच मी शस्त्रक्रियेचा विचार पक्का केला नाही,' गोसावी मला सांगत होते.

गोसावी हे ७२ वर्षांचे गृहस्थ. पाच वर्षांपासून त्यांना कंबरदुखी आणि 'लंबर कॅनॉल स्टेनोसिस​'​चा त्रास होता. त्याचबरोबर १५ वर्षांपासून मधुमेह आणि १० वर्षांपासून रक्तदाबाचाही आजार होता. त्यात गुडघ्याच्या सांध्यांचा आजार होताच. त्रासाची सुरुवात कंबरदुखीने झाली. त्यानंतर चालायला गेल्यावर काही अंतरानंतर नितंब, मांड्या व पोटऱ्यांत गोळे येऊ लागले. पाऊण किलोमीटर चालल्यावर या त्रासामुळे थांबावे लागायचे. थोडा वेळ थांबले, की आणखी काही अंतर ते चालू शकायचे; पण जसजसे दिवस उलटले, तसे त्यांचे चालण्याचे अंतर कमी होत गेले. चालल्यावर पाय जड पडून व मुंग्या येऊन थांबायला लागायचे. पाव किलोमीटर गेल्यावरच कंबर आणि नितंब भरून यायचे.

गोसावींना अजून असे वाटत होते, की निदान चालणे थांबवल्यावर दुखणे जाते. फार न चालणे हा त्यावर उपाय चांगला. त्यातच मणक्याच्या शस्त्रक्रियेबद्दल अनेक उलट-सुलट मते ऐकण्यात आलेली. त्यामुळे विचारांचा आणखी गोंधळ. गोसावींसारख्या अनेक व्यक्ती मी न्यूरोस्पाइन

क्लिनिकमध्ये बघतो. त्यांना ज्या गोष्टी कळणे आवश्यक आहेत, असे मला वाटते त्या या संभाषणात दडलेल्या आहेत.

'गोसावी साहेब, आपण फक्त १० मिनिटेच चालू शकता. बरोबर? दोन-तीन वर्षांपूर्वी चांगले पाऊण-एक तास चालण्याचा व्यायाम करत होता?'

'हो, हे बरोबर आहे.'

'या कंबरेच्या त्रासामुळे तुम्ही तुमचे चालणे कमी केले. चाललोच नाही, तर कंबर दुखणारच नाही आणि पायात गोळे येणार नाहीत, हा तुमचा युक्तीवाद. यात तुम्ही अनेक महत्त्वाच्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करत आहात. वय वाढेल, तसे चालण्याचे महत्त्व वाढत जाते. चालण्याच्या व्यायामाशिवाय इतर व्यायाम अशक्य होत जातात. तुम्ही चालला नाहीत, तर मधुमेह वाढेल, हदयरोग आटोक्यात राहणार नाही, सभा- समारंभांना जाणे बंद होईल, आयुष्य उपभोगणेच बंद होईल. आणखी काही महिन्यांनंतर उभे राहणेदेखील कष्टप्रद होईल. तुमच्या कंबरेच्या मणक्याच्या तीन, चार आणि पाच क्रमांकाच्या मणक्यातील शिरा दबलेल्या आहेत. तीन आणि चार नंबरचे मणके एकमेकांवर घसरलेले आहेत. शस्त्रक्रियेने हा दाब काढून या मणक्यांना आधार दिला, तर तुमचे चालणे पूर्ववत होऊ शकते. हा निर्णय घेताना, फक्त कंबरदुखी व 'न्यूरोजेनिक क्लॉडिकेशन' बरे व्हावे हा उद्देश नाही, तर चालण्याची क्षमता वाढून मधुमेह, हदयरोग आटोक्यात राहावेत, मानसिक उत्साह आणि आयुष्य उपभोगण्याची क्षमता वाढावी हा महत्त्वाचा विचार यात आहे.'

Dr. sandeep shivekar
Dr. sandeep shivekar
BHMS, 10 yrs, Pune
Dr. Amruta Kolte (Chaudhary)
Dr. Amruta Kolte (Chaudhary)
BDS, Dental Surgeon, 5 yrs, Pune
Dr. Rahul Pherwani
Dr. Rahul Pherwani
BHMS, 22 yrs, Pune
Dr. Pratibha Labade
Dr. Pratibha Labade
BAMS, Ayurveda Immuno Dermatologist, 19 yrs, Pune
Dr. Snehal Pharande
Dr. Snehal Pharande
BDS, Cosmetic and Aesthetic Dentist Dentist, 12 yrs, Pune
Hellodox
x
Open in App